एमालेभित्र नयाँ समीकरणको संकेत: भण्डारीको पुनरागमनसँगै रणनीति, विवाद र भविष्यको बहस

काठमाडौँ । नेकपा (एमाले) ले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई पुनः पार्टी सदस्यता दिने निर्णय गरेसँगै पार्टीको आन्तरिक राजनीति एउटा नयाँ र निर्णायक मोडमा प्रवेश गरेको छ। अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको निवास गुन्डुमा बसेको केन्द्रीय सचिवालय बैठकको यो निर्णयलाई केवल एउटा औपचारिक कदम मात्र नभई एमालेभित्र विकसित भइरहेको बहुआयामिक राजनीतिक रणनीतिको रूपमा हेरिएको छ। पछिल्लो समय एमालेभित्र नेतृत्व उत्तराधिकार र शक्ति हस्तान्तरणको प्रश्न पेचिलो बन्दै गइरहेका बेला पूर्वउपाध्यक्ष समेत रहेकी भण्डारीको यो पुनरागमनले बालकोटदेखि भुइँतहका कार्यकर्तासम्म ठूलो तरङ्ग पैदा गरिदिएको छ।

यो निर्णयले विशेष गरी एमालेभित्रको भावी नेतृत्वको दौड र आन्तरिक द्वन्द्व व्यवस्थापनमा ठूलो 'सन्तुलनकारी हस्तक्षेप' गर्ने संकेत देखाएको छ। एमालेभित्र महासचिव शंकर पोखरेल र उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेललाई सम्भावित भावी अध्यक्षका रूपमा हेरिँदै आएको र उनीहरूबीचको बढ्दो आन्तरिक प्रतिस्पर्धाले पार्टीलाई गुटगत टकरावतर्फ धकेल्ने जोखिम बढिरहेको सन्दर्भमा भण्डारीको उपस्थितिले त्यसलाई तत्कालका लागि रोक्ने अनुमान गरिएको छ। राजनीतिक वृत्तमा यसलाई अध्यक्ष ओलीकै 'ब्याकअप रणनीति' का रूपमा समेत विश्लेषण गर्न थालिएको छ, जहाँ पार्टीभित्रको समीकरण बदलिएर आफ्नो नेतृत्वमाथि चुनौती आउने परिस्थिति बनेमा भण्डारीलाई अघि सारेर शक्ति सन्तुलन कायम राख्न सकियोस्।

यसअघि सदस्यता नवीकरण प्रक्रियामा असमझदारी बढ्दा भण्डारीले आफू निकट नेता-कार्यकर्ताहरूलाई संगठित गर्दै एउटा बलियो वैकल्पिक शक्ति केन्द्र निर्माण गरेको संकेत मिलेको थियो, जसले संस्थापन पक्षमा ठूलो दबाब सिर्जना गरेको थियो। हालै सम्पन्न मदन-आश्रित स्मृति दिवसको कार्यक्रममा भण्डारीलाई प्रमुख अतिथि बनाइनु र त्यसको भोलिपल्टै सचिवालयबाट सदस्यता नवीकरणको निर्णय आउनुले पार्टीभित्र हिजोका तिक्तताहरू मेटेर सहमतिको नयाँ अध्याय सुरु भएको सन्देश दिन खोजेको स्पष्ट हुन्छ। तर, यो निर्णयसँगै देशको सर्वोच्च र तटस्थ मानिएको 'राष्ट्रपति संस्था' बाट बाहिरिएको व्यक्ति पुनः सक्रिय दलगत राजनीतिमा फर्किँदा त्यसले स्थापित लोकतान्त्रिक मूल्य र संस्थाको गरिमामा कस्तो असर पार्छ भन्ने गम्भीर नैतिक र संवैधानिक बहस पनि पुनः सतहमा आएको छ।

भण्डारीको यो दोस्रो इनिङ्सले आगामी महाधिवेशनको समीकरणलाई थप पेचिलो र रोचक बनाउने निश्चित छ, जसले पार्टीभित्र पुराना गुटहरू भत्काएर नयाँ उप-गुटहरू जन्माउन सक्छ। अबको मूल प्रश्न भनेको एमालेको यो रणनीतिक चालले पार्टीलाई आन्तरिक स्थायित्व र सांगठनिक एकता तर्फ डोर्‍याउँछ, वा भित्रभित्रै अर्को नयाँ असन्तुष्टि र विवादको ज्वालामुखी तयार गर्छ भन्ने नै हो; जसको उत्तर आगामी दिनमा विकास हुने एमालेको आन्तरिक कार्यदिशाले स्पष्ट पार्नेछ।