- नेपाली कांग्रेसभित्रको संस्थापन र इतर समूहबीचको आन्तरिक विवाद समाधान हुनुको सट्टा झन् गहिरिँदै गएको छ।
- इतर समूहले काठमाडौंमा छुट्टै कार्यालय स्थापना गरी समानान्तर सांगठनिक गतिविधि अगाडि बढाउने संकेत दिएको छ।
- आगामी १५औं महाधिवेशनको शक्ति सङ्घर्षले गर्दा पार्टीभित्र अविश्वास र नेतृत्वगत टकराव तीव्र बनेको छ।
- विभाजनको चर्चा चुलिए पनि दुवै पक्षले औपचारिक रूपमा पार्टी एकता नै पहिलो प्राथमिकता भएको दाबी गरेका छन्।
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि चलिरहेको आन्तरिक विवाद अहिले निर्णायक मोडमा पुगेको देखिन्छ। करिब छ महिनादेखि सतहमा रहेको संस्थापन र संस्थापन इतर समूहबीचको टकराव समाधानतर्फ जानुको सट्टा झन् गहिरिँदै गएको छ। पछिल्लो समय संस्थापन इतर समूहले छुट्टै कार्यालय सञ्चालनमा ल्याउनु केवल संगठनात्मक कदम मात्र नभई सम्भावित विभाजनको संकेतका रूपमा पनि व्याख्या हुन थालेको छ।
विशेष महाधिवेशनपछि विकसित भएको शक्ति सन्तुलन नै वर्तमान विवादको मुख्य कारण बनेको छ। गगन थापाको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति चयन भएपछि संस्थापन पक्षले त्यसलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्न सकेन। त्यसयता दुवै पक्षबीच अविश्वास बढ्दै गएको छ। एकता कायम राख्न विभिन्न चरणमा संवाद र समन्वयका प्रयास भए पनि ती प्रयासहरू परिणाममुखी हुन सकेनन्।
संस्थापन इतर समूहले सुरुमा आफ्ना असन्तुष्टि र मागहरू पार्टीभित्रै राख्दै समाधान खोज्ने प्रयास गरेको थियो। तर ती मागहरूको सम्बोधन हुन नसकेपछि उनीहरू थप आक्रामक रणनीतिमा उत्रिएका छन्। त्यसको प्रत्यक्ष उदाहरणका रूपमा काठमाडौंको चुनदेवीमा खोलिएको छुट्टै कार्यालयलाई लिन सकिन्छ। पूर्णबहादुर खड्का र शशांक कोइरालाले उद्घाटन गरेको उक्त कार्यालय अब इतर समूहको समानान्तर गतिविधिको केन्द्र बन्ने संकेत देखिएको छ।
यस कदमले कांग्रेसभित्र ‘दुई धार’ स्पष्ट रूपमा देखिन थालेको छ। एकातर्फ संस्थापन पक्ष १५औं महाधिवेशनको तयारीमा केन्द्रित छ भने अर्कोतर्फ इतर समूह पनि समानान्तर रूपमा आफ्नो संगठनात्मक संरचना मजबुत बनाउन सक्रिय देखिन्छ। यसले पार्टीभित्रको शक्ति संघर्ष केवल विचारमा सीमित नरही संरचनागत रूपमा विस्तार हुँदै गएको संकेत दिन्छ।
यद्यपि, राजनीतिक रूपमा अझै अस्पष्टता कायम छ। शेखर कोइराला जस्ता प्रभावशाली नेताहरू कुनै एक पक्षमा पूर्ण रूपमा नलाग्नुले शक्ति समीकरणलाई थप जटिल बनाएको छ। उनी न त खड्का नेतृत्वको इतर समूहमा खुलेर उभिएका छन्, न त गगन थापाको नेतृत्वलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार गरेका छन्। यस्तो अवस्थाले पार्टीभित्रको अनिर्णय र अस्थिरतालाई झन् बढाएको छ।
निर्वाचन आयोग र सर्वोच्च अदालतबाट विशेष महाधिवेशनबाट बनेको नेतृत्वले वैधानिक मान्यता पाए पनि त्यसले आन्तरिक एकता मजबुत बनाउन सकेको छैन। इतर समूहको आरोप छ—नेतृत्वले पार्टी एकताका लागि प्रभावकारी पहल गर्न असफल भएको छ। यही कारण उनीहरू वैकल्पिक बाटोबारे समेत सोच्न बाध्य भएको संकेत सार्वजनिक रूपमा दिन थालेका छन्।
तर रोचक पक्ष के छ भने, छुट्टै कार्यालय सञ्चालनमा ल्याइसक्दा पनि इतर समूहले औपचारिक रूपमा विभाजनको बाटो रोजेको स्वीकार गरेको छैन। उनीहरू अझै ‘एकता पहिलो प्राथमिकता’ भएको दाबी गरिरहेका छन्। यसले देखाउँछ—कांग्रेसभित्रको संघर्ष खुला विद्रोह र अन्तिम विभाजनबीचको संवेदनशील चरणमा पुगेको छ।
यसबीच कांग्रेस समर्थक र आम सर्वसाधारण भने पार्टी विभाजन हुनु हुँदैन भन्ने पक्षमा दृढ देखिन्छन्। नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था, लोकतान्त्रिक शक्तिको आवश्यकता र स्थायित्वको सवाललाई ध्यानमा राख्दै कांग्रेस एकताबद्ध रहनु अनिवार्य रहेको धारणा व्यापक रूपमा व्यक्त भइरहेको छ।
