- नेपाली कांग्रेसको संस्थापनइतर समूहले पार्टी सुदृढीकरण र नीतिगत बहसका लागि काठमाडौंमा ५५१ सदस्यीय समितिसहित राष्ट्रिय भेला आयोजना गर्दैछ।
- आगामी महाधिवेशनलाई लक्षित गरी आयोजना गरिएको यस भेलालाई पार्टीभित्र शक्ति सन्तुलन र संगठनात्मक प्रभाव प्रदर्शन गर्ने रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ।
- भेलाले नेतृत्व चयन प्रक्रिया, विधान संशोधन र सांगठनिक सुधार जस्ता विषयमा घनीभूत छलफल गरी पार्टीको नयाँ दिशा तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि देखिँदै आएको आन्तरिक असन्तुष्टि अहिले संगठनात्मक गतिविधिमार्फत सतहमा आउन थालेको छ। पार्टीको आगामी महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा संस्थापनइतर समूहले आफ्नो राजनीतिक र संगठनात्मक गतिविधिलाई तीव्र बनाएको छ। उसले आयोजना गर्न लागेको राष्ट्रिय भेलालाई केवल औपचारिक कार्यक्रमका रूपमा नभई पार्टीको भविष्यको दिशा, नेतृत्व प्रणाली र संगठनात्मक सुधारबारे छलफल गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
तर राजनीतिक वृत्तमा भने उक्त भेलालाई कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन परीक्षण गर्ने महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ। ठूलो संख्यामा नेता–कार्यकर्ता परिचालन, विभिन्न समिति गठन र देशभरका प्रतिनिधिहरूलाई समेट्ने प्रयासले विपक्षी समूह आगामी महाधिवेशनमा आफ्नो प्रभाव स्थापित गर्ने तयारीमा रहेको संकेत गरेको छ।
काठमाडौंमा अगस्ट १४ देखि १६ सम्म आयोजना हुने राष्ट्रिय भेलाको तयारीका लागि विपक्षी समूहले ५५१ सदस्यीय मूल आयोजक समिति र १६ वटा विषयगत समिति गठन गरेको छ। समूहले भेलाको उद्देश्य पार्टीलाई वैचारिक र संगठनात्मक रूपमा सुदृढ बनाउनु रहेको बताए पनि तयारीको आकार र संरचनाले कांग्रेसभित्र नयाँ राजनीतिक समीकरण बन्न सक्ने संकेत गरेको छ।
‘हामी पार्टीभित्र कमजोर छैनौँ’ : संगठनमार्फत प्रभाव देखाउने प्रयास
चुँडेवीस्थित सम्पर्क कार्यालयमा शनिबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा प्रचार समिति संयोजक मीन विश्वकर्माले भेलालाई व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न गर्न तथा राजनीतिक, संगठनात्मक र नीतिगत प्रस्ताव तयार गर्न विभिन्न समिति गठन गरिएको जानकारी दिए।
मूल आयोजक समितिमा १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित तथा मनोनीत पदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्य, पूर्वपदाधिकारी, प्रदेश तथा जिल्ला तहका नेता, संघीय तथा प्रदेश सांसद, पूर्वमन्त्री, भ्रातृ संस्था तथा शुभेच्छुक संस्थाका प्रतिनिधिहरूलाई समेटिएको छ।
कांग्रेसभित्रको विपक्षी समूहका नेताहरूका अनुसार समितिको व्यापक संरचना पार्टीभित्र आफ्नो संगठनात्मक शक्ति र प्रभाव देखाउने उद्देश्यले तयार गरिएको हो।
समूहका एक नेताले भने, “हामी पार्टीभित्र कमजोर छैनौँ। यो समितिको संरचनाले नै हाम्रो संगठनात्मक अवस्था देखाउँछ। यो केवल एउटा कार्यक्रम होइन, पार्टीको भविष्यको दिशाबारे स्पष्ट धारणा निर्माण गर्ने अभियान हो।”
नेतृत्व मात्र होइन, पार्टीको चरित्र र दिशामाथि बहस
विपक्षी समूहले गठन गरेका समितिहरूले भेलाको उद्देश्य केवल नेतृत्व प्रतिस्पर्धामा सीमित नरहेको संकेत गरेका छन्। राजनीतिक प्रस्ताव, समसामयिक विषय, संगठन सुधार, विधान संशोधन र आर्थिक नीतिसम्बन्धी छलफलका लागि छुट्टाछुट्टै समिति गठन गरिएको छ।
यसले कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि उठ्दै आएको एउटा महत्वपूर्ण प्रश्नलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ—के पार्टी पुरानै शैली र संरचनाबाट अघि बढ्ने हो वा बदलिँदो राजनीतिक परिवेशअनुसार आफूलाई रूपान्तरण गर्ने हो?
पार्टी संरचना, नेतृत्व चयन प्रक्रिया, कार्यकर्ताको भूमिका, समावेशिता र निर्णय प्रक्रियामा सुधारका विषय भेलाका प्रमुख एजेन्डा बन्न सक्ने देखिएको छ।
विशेषगरी विधान संशोधनसम्बन्धी समितिलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। पार्टीको संगठनात्मक संरचना र आन्तरिक निर्वाचन प्रणालीमा परिवर्तनसम्बन्धी प्रस्ताव आउन सक्ने भएकाले आगामी महाधिवेशनमा यो विषय महत्वपूर्ण बहसको केन्द्र बन्न सक्छ।
यद्यपि विपक्षी समूहले हालको नेतृत्वविरुद्ध प्रत्यक्ष चुनौती घोषणा गरेको छैन। उसले आफ्नो अभियानलाई पार्टी सुधार र सुदृढीकरणको प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
शशांक कोइराला : संकटको अवस्थामा पार्टी एकताको आवश्यकता
राष्ट्रिय भेलाको मूल आयोजक समितिको संयोजकको जिम्मेवारी पाएका पूर्वमहामन्त्री डा. शशांक कोइरालाले मुलुक र पार्टी दुवै चुनौतीपूर्ण अवस्थाबाट गुज्रिरहेको समयमा यस्तो भेला आवश्यक भएको बताए।
उनले पछिल्लो समय नेपालको राजनीति अनिश्चित बन्दै गएको र हिंसात्मक घटनाहरूले राजनीतिक वातावरणमा थप चुनौती सिर्जना गरेको उल्लेख गरे।
२४ भदौ २०८२ मा तत्कालीन पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा र तत्कालीन केन्द्रीय सदस्य डा. आरजु राणा देउवामाथि भएको आक्रमण तथा पार्टी कार्यालयमा भएको तोडफोडको घटना स्मरण गर्दै कोइरालाले संकटको समयमा पार्टीभित्र थप एकता आवश्यक रहेको बताए।
तर विशेष महाधिवेशनको विषय उठेपछि कांग्रेसभित्र आन्तरिक मतभेद बढेको उनको भनाइ थियो।
“विशेष महाधिवेशनको अप्रत्याशित छलफलले आन्तरिक दूरी बढायो। त्यसको असर निर्वाचनमा पनि देखियो,” कोइरालाले भने।
उनले धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक सद्भावलाई राष्ट्रिय एकताको आधारका रूपमा व्याख्या गर्दै सबै राजनीतिक शक्तिलाई जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरे।
शेखर कोइरालाको अनुपस्थितिले बढायो चासो
कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा सभापति पदका प्रत्यासी रहेका डा. शेखर कोइराला राष्ट्रिय भेलाको पत्रकार सम्मेलनमा उपस्थित नभएपछि उनको भूमिकाबारे चासो बढेको छ।
विपक्षी समूहका अधिकांश नेताहरू सहभागी भए पनि शेखर कोइरालाको अनुपस्थितिलाई केहीले समूहभित्रको समन्वय र आन्तरिक समीकरणसँग जोडेर हेरेका छन्।
तर शशांक कोइरालाले भने शेखर कोइरालाले अभियानप्रति समर्थन जनाइसकेको र अन्य व्यस्तताका कारण कार्यक्रममा सहभागी हुन नसकेको स्पष्ट पारे।
यद्यपि कांग्रेसभित्र फरक–फरक नेतृत्व आकांक्षा भएका नेताहरू एउटै समूहमा रहेकाले आगामी दिनमा आन्तरिक समन्वय चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
विभाजन होइन, पुनर्संरचनाको बहस
विपक्षी समूहले ४४औँ बीपी स्मृति दिवसका अवसरमा राष्ट्रिय भेलाको घोषणा गरेको थियो। कांग्रेसभित्र बढ्दै गएको गुटगत प्रतिस्पर्धाले पार्टी एकतालाई कमजोर बनाउन सक्ने चिन्ता केही राजनीतिक विश्लेषकहरूले व्यक्त गरेका छन्।
तर संस्थापन र विपक्षी दुवै समूहका नेताहरूले पार्टी विभाजनको सम्भावना अस्वीकार गर्दै आन्तरिक बहस लोकतान्त्रिक अभ्यासको हिस्सा भएको बताएका छन्।
विपक्षी समूहका नेता एनपी साउदले पार्टी एकताको आवश्यकता औँल्याउँदै नेतृत्वले सबै पक्षलाई समेटेर अघि बढ्नुपर्ने बताए।
“एकता अहिले पार्टीको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता हो। त्यो एकता नेतृत्वबाट देखिनुपर्छ,” उनले भने।
महाधिवेशनअघि प्रभाव परीक्षणको अवसर
आगामी राष्ट्रिय भेला कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन बुझ्ने महत्वपूर्ण अवसर बन्ने देखिएको छ।
विपक्षी समूहले यसलाई पार्टी सुधार र सुदृढीकरणको अभियानका रूपमा प्रस्तुत गरे पनि यसको वास्तविक राजनीतिक प्रभाव आगामी महाधिवेशनमा देखिने सम्भावना छ।
कांग्रेसभित्रको यो बहस दुई समूहबीचको प्रतिस्पर्धामा मात्र सीमित छैन। यसले एउटा पुरानो राजनीतिक दलले बदलिँदो सामाजिक अपेक्षा, नयाँ पुस्ताको दबाब र जनविश्वासको संकटलाई कसरी सम्बोधन गर्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।
आगामी भेलाले कांग्रेसको आन्तरिक समीकरण मात्र होइन, नेपालको आगामी राजनीतिक दिशामा समेत प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले यसलाई चासोका साथ हेरिएको छ।
