- नेपाली कांग्रेसले असोज १६ देखि १९ गतेसम्म १५औँ महाधिवेशन सम्पन्न गर्ने गरी कार्यतालिकालाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको छ।
- महाधिवेशनलाई व्यवस्थित र निष्पक्ष बनाउन निर्वाचन अधिकृतहरूको प्रशिक्षण कार्यक्रम आजदेखि सानेपास्थित केन्द्रीय कार्यालयमा सुरु हुँदैछ।
- नेतृत्व र कार्यशैलीप्रति असन्तुष्ट पक्षले राष्ट्रिय भेला गरेपछि पार्टीभित्रको आन्तरिक मतभेद र समूहगत राजनीति पुनः सतहमा आएको छ।
- गगन थापाले कार्यतालिका कार्यान्वयनमा जोड दिँदै पार्टीभित्रको दूरी घटाउन र एकता जोगाउन संवादलाई निरन्तरता दिने बताएका छन्।
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा पार्टीभित्रको राजनीतिक सरगर्मी बढेको छ। नेतृत्वले महाधिवेशन तोकिएकै समयमा सम्पन्न गर्ने तयारी अघि बढाइरहँदा असन्तुष्ट समूहको हालैको राष्ट्रिय भेलाले भने कांग्रेसभित्रको पुरानो मतभेदलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ।
सानेपास्थित केन्द्रीय कार्यालयमा नौ दिनसम्म चलेको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले असोज १६ देखि १९ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने पूर्वनिर्धारित कार्यतालिकालाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको छ। बैठक सकिएसँगै कांग्रेस अब महाधिवेशनको तयारीलाई संगठनात्मक तहमा लैजाने चरणमा पुगेको छ।
त्यसैको सुरुवातका रूपमा निर्वाचन अधिकृतहरूको प्रशिक्षण कार्यक्रम आजदेखि सुरु हुँदैछ। केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक प्रेमबहादुर खड्काको संयोजनमा आज दिउँसो २ बजे सानेपामा विभिन्न जिल्लामा खटिने निर्वाचन अधिकृतहरूलाई प्रशिक्षण दिइने भएको छ।
कांग्रेसले निर्वाचन प्रक्रियालाई निष्पक्ष र व्यवस्थित बनाउन कानुनी पृष्ठभूमि भएका व्यक्तिहरूलाई निर्वाचन अधिकृतको जिम्मेवारी दिएको छ। प्रशिक्षणपछि उनीहरूलाई सम्बन्धित जिल्लामा परिचालन गरी अधिवेशन तथा निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी छ।
तर, महाधिवेशनको मिति तय भए पनि कांग्रेसभित्रको राजनीतिक वातावरण भने अझै सहज बनिसकेको छैन।
संस्थापनइतर समूहले हालै आयोजना गरेको राष्ट्रिय भेलामा पार्टीको नेतृत्व र कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि व्यक्त भएको थियो। साउन २९ देखि ३१ गतेसम्म भएको भेलामा केही जिल्ला सभापति र क्षेत्रीय सभापतिसमेत सहभागी भएपछि त्यसले कांग्रेसभित्र समूहगत गतिविधि बढ्दै गएको संकेत गरेको छ।
असन्तुष्ट पक्षले पार्टीभित्र पर्याप्त छलफल र सहमति नहुने, संगठन सञ्चालनमा एकपक्षीयता देखिएको तथा आगामी महाधिवेशन निष्पक्ष हुनुपर्ने विषय उठाउँदै आएको छ। नेतृत्व भने यस्ता गतिविधिलाई पार्टीभित्र हुने स्वाभाविक राजनीतिक छलफल र भेलाका रूपमा हेर्न चाहन्छ।
सभापति गगन थापाले पनि कांग्रेसमा समूहगत भेला नयाँ कुरा नभएको बताएका छन्। उनले आफूले समेत विगतमा यस्ता भेला गरेको स्मरण गर्दै असहमति राख्ने अधिकारलाई स्वीकार गर्नुपर्ने तर पार्टीको निर्णय र अधिवेशन कार्यतालिका कार्यान्वयनमा सबैले जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने बताएका छन्।
‘भेलाहरूमा सहभागी हुन पाइन्छ, कांग्रेसमा भेला हुनु परम्पराजस्तै हो,’ थापाले भने, ‘तर पार्टीको निर्णयअनुसार तोकिएको कार्यतालिका कार्यान्वयन गर्दिनँ, अधिवेशन गराउन सक्दिनँ भनेर कोही साथीले भन्नुहुन्छ भने अर्को साथीलाई जिम्मेवारी दिइन्छ।’
थापाले पार्टीभित्रको दूरी घटाउन आफू निरन्तर संवादमा रहेको बताएका छन्। उनले निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवालाई असोज १६ गते हुने महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा आमन्त्रण गर्ने जानकारी दिएका छन्।
त्यस्तै, निवर्तमान सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता शेखर कोइरालासँग पनि पटक–पटक छलफल भइरहेको र उनीहरूबाट पार्टी एकताका लागि सकारात्मक भूमिका भइरहेको थापाले बैठकमा बताएका थिए।
कांग्रेसका लागि अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती महाधिवेशनको मिति जोगाउनु मात्र होइन, महाधिवेशनसम्म पुग्दा पार्टीभित्रको विश्वास र सहकार्यको वातावरण जोगाउनु पनि हो।
करिब ८ लाख क्रियाशील सदस्य रहेको कांग्रेसमा वडा तहदेखि केन्द्रीय तहसम्म हुने अधिवेशन आफैँमा ठूलो संगठनात्मक प्रक्रिया हो। क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक, तल्ला तहका अधिवेशन, जिल्ला निर्वाचन र त्यसपछि केन्द्रीय महाधिवेशनसम्मको प्रक्रियामा सानो विवादले पनि ठूलो राजनीतिक रूप लिन सक्छ।
यसैकारण हालैको असन्तुष्ट पक्षको राष्ट्रिय भेलालाई कांग्रेसभित्र सामान्य राजनीतिक जमघटका रूपमा मात्र हेर्न नमिल्ने कतिपय नेताहरूको बुझाइ छ। नेतृत्व र असन्तुष्ट समूहबीच संवाद कमजोर हुँदै गएमा अहिलेको मतभेद आगामी महाधिवेशनमा शक्ति संघर्षका रूपमा देखिन सक्छ।
यद्यपि, कांग्रेस तत्काल विभाजनको अवस्थामा पुगिसकेको निष्कर्ष निकाल्नु हतार हुनेछ। पार्टीभित्र संवादका बाटा अझै खुला छन् र नेतृत्वले सबै समूहलाई महाधिवेशनमा सहभागी गराउने प्रयास गरिरहेको छ। तर, असन्तुष्ट समूहको गतिविधि बढ्दै जाने र नेतृत्वसँगको दूरी घट्नुको सट्टा बढ्दै जाने हो भने पार्टीभित्र गम्भीर ध्रुवीकरणको जोखिम भने बढ्नेछ।
कांग्रेसको इतिहासमा आन्तरिक प्रतिस्पर्धा र समूहगत राजनीति नयाँ विषय होइन। फरक विचार र नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धाले पार्टीलाई बलियो पनि बनाउन सक्छ। समस्या त्यतिबेला सुरु हुन्छ, जब प्रतिस्पर्धा संवादभन्दा माथि पुग्छ र समूहगत स्वार्थले संगठनात्मक एकतालाई कमजोर बनाउन थाल्छ।
यही कारण आगामी केही दिन कांग्रेसका लागि महत्वपूर्ण देखिन्छन्। सभापति थापाले सबै पक्षसँग संवाद गर्ने बताइरहेका छन् भने असन्तुष्ट समूह पनि आफ्नो राजनीतिक प्रभाव बढाउने प्रयासमा देखिन्छ। दुवै पक्षबीच सहमतिको ठाउँ खोज्न सकिए महाधिवेशन पार्टीलाई पुनः एकताबद्ध बनाउने अवसर बन्न सक्छ। अन्यथा, यही ध्रुवीकरणले महाधिवेशनलाई थप तनावपूर्ण बनाउने सम्भावना छ।
अहिले भने कांग्रेस नेतृत्वको ध्यान महाधिवेशनको तयारीमा केन्द्रित छ। आजदेखि सुरु हुने निर्वाचन अधिकृतहरूको प्रशिक्षणसँगै महाधिवेशनको औपचारिक तयारीले गति लिनेछ। त्यसपछि वडा र तल्ला तहका अधिवेशन प्रक्रिया अघि बढ्नेछन्।
अब कांग्रेसका लागि चुनौती स्पष्ट छ—निर्धारित मितिमा महाधिवेशन गराउनु र त्यसअघि पार्टीभित्रको दूरी कम गर्नु। असोजमा हुने महाधिवेशनले कांग्रेसको नयाँ नेतृत्व मात्र चयन गर्ने छैन, पार्टीभित्र बढ्दै गएको असन्तुष्टि व्यवस्थापन गर्ने नेतृत्वको क्षमता र कांग्रेसको एकता जोगाउने राजनीतिक सामर्थ्यको पनि परीक्षा लिनेछ।
