- रसुवाको चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट नेपाली सेना र भारतीय टोलीले १०० मिटर भित्र पुगेर दुईवटा शव बाहिर निकालेका छन्।
- बाढीका कारण सुरुङमा फसेका अन्य श्रमिकहरूको खोजीका लागि ११ सदस्यीय भारतीय विशेषज्ञ टोली र नेपाली सेनाले संयुक्त अपरेशन जारी राखेका छन्।
- रसुवा र नुवाकोटका विभिन्न आयोजनामा अझै सयौँ श्रमिक सम्पर्कविहीन रहेकाले खोजी र उद्धार कार्यलाई थप तीव्र पारिएको छ।
भारतीय सुरुङ विशेषज्ञ र नेपाली सेनाको संयुक्त टोली १०० मिटरभित्र पुग्यो, अझै फसेकाको खोजी जारी
काठमाडौँ । रसुवाको चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट नेपाली सेना र भारतबाट आएको सुरुङ विशेषज्ञ टोलीले दुईवटा शव निकालेको छ । भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि सुरुङभित्र फसेका श्रमिक तथा कर्मचारीको खोजी तथा उद्धारका क्रममा संयुक्त टोलीले सुरुङभित्र करिब १०० मिटर प्रवेश गरी दुई शव बाहिर निकालेको हो ।
नेपाली सेनाका प्रवक्ता सहायक रथी राजाराम बस्नेतका अनुसार करिब २५० मिटर लामो सुरुङमा संयुक्त उद्धार टोली १०० मिटरभित्रसम्म पुगेको थियो । त्यस क्रममा जीवित व्यक्ति फेला नपरे पनि दुईवटा शव निकाल्न सफल भएको उनले जानकारी दिएका छन् ।
‘२५० मिटर लामो सुरुङमा संयुक्त टोली १०० मिटरभित्रसम्म पुगेको थियो । त्यहाँसम्म जीवित व्यक्ति फेला पार्न सकेनौँ,’ बस्नेतले भने ।
चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा अझै केही कर्मचारी तथा श्रमिक फसेको आशंका रहेकाले खोजी तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिइएको छ । सुरुङभित्रको वास्तविक अवस्था अझै पूर्ण रूपमा स्पष्ट भइसकेको छैन ।
पाँच दिनपछि सुरु भएको विशेषज्ञ उद्धार
भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले रसुवा र नुवाकोटका जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्याएपछि सुरुङभित्र फसेकाको उद्धार चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सुरुङका प्रवेशद्वारमा लेदो, ढुंगा तथा अन्य भग्नावशेष थुप्रिएका छन् भने सडक तथा अन्य पूर्वाधारमा समेत क्षति पुगेकाले उद्धार टोलीलाई प्रभावित क्षेत्रमा पुग्न कठिन भएको छ ।
भारतीय सुरुङ विशेषज्ञको टोली नेपाल आएपछि चिलिमे र लाङटाङ क्षेत्रको सुरुङ उद्धारमा प्राविधिक सहयोग सुरु भएको हो । भारतीय टोलीले नेपाली सेनासँग समन्वय गरी सुरुङको अवस्था निरीक्षण तथा उद्धारका लागि आवश्यक प्रविधि प्रयोग गरिरहेको छ । पछिल्लो विवरणअनुसार भारतको ११ सदस्यीय विशेषज्ञ टोली सुरुङ उद्धारमा परिचालित भएको छ ।
चिलिमेबाट दुई शव निकालिनु आफन्तका लागि पीडादायी खबर बनेको छ । तर सुरुङभित्र अझै कोही जीवित अवस्थामा रहेको सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै खोजी रोकिएको छैन । उद्धार टोलीले जोखिमपूर्ण अवस्थामा सुरुङभित्र प्रवेश गरेर थप मानिसको खोजी गरिरहेको छ ।
सयौँ श्रमिक अझै सम्पर्कविहीन
बाढीपछि रसुवा र नुवाकोटका जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत ठूलो संख्याका श्रमिक तथा कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका छन् । इप्पानले यसअघि ११ जलविद्युत् आयोजनाका ८९८ जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरण सार्वजनिक गरेको थियो । त्यसमा ३६१ जनाको उद्धार भइसकेको र ठूलो संख्या सुरुङ तथा अन्य संरचनामा फसेको अनुमान गरिएको थियो ।
पछिल्लो विवरणमा भने केही आयोजनाबाट उद्धार भएपछि सम्पर्कविहीनको संख्या घटेको देखिएको छ । रेडियो नेपालले शनिबार नौ जलविद्युत् आयोजनाका ५३७ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको जनाएको छ । यसले उद्धार अभियानसँगै तथ्यांकसमेत निरन्तर अद्यावधिक भइरहेको देखाउँछ ।
माथिल्लो त्रिशूली–१, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’, लाङटाङ खोला र अन्य आयोजनामा समेत सुरुङ तथा संरचनाभित्र फसेकाको खोजी जारी छ ।
त्रिशूली–३ ‘ए’मा पनि उद्धारको प्रयास
नुवाकोटस्थित माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ आयोजनामा फसेकाहरूको उद्धारका लागि नेपाली सेना तथा अन्य सुरक्षा निकायका टोली परिचालित छन् । सुरुङसम्म पुग्ने वैकल्पिक बाटो खोज्ने, भग्नावशेष हटाउने र प्राविधिक उपकरणको प्रयोग गरी भित्रको अवस्था पत्ता लगाउने प्रयास भइरहेको छ । पछिल्लो विवरणअनुसार उद्धार टोलीले सुरुङमा प्रवेश गर्ने सम्भावित बाटोसमेत पहिचान गरेको छ ।
सुरुङभित्र पानी, लेदो र भग्नावशेषको अवस्था तथा संरचना कमजोर हुन सक्ने जोखिमका कारण उद्धारकर्मीले सावधानीपूर्वक काम गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा उद्धारकर्मी स्वयं जोखिममा पर्न सक्ने भएकाले सुरुङभित्रको हरेक कदम प्राविधिक मूल्यांकनपछि चाल्नुपर्ने अवस्था छ ।
परिवारमा आशा र चिन्ता सँगसँगै
यता सुरुङभित्र आफ्ना परिवारका सदस्य फसेका आफन्तहरू भने हरेक उद्धार अभियानसँगै आशा र चिन्ताबीच दिन बिताइरहेका छन् । कतिपय परिवारका लागि उद्धार टोली सुरुङभित्र प्रवेश गरेको खबर आशाको किरण बनेको छ भने शव फेला परेको समाचारले उनीहरूलाई थप पीडामा पारेको छ ।
बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका श्रमिकका परिवारले सरकारले उपलब्ध सबै स्रोत–साधन प्रयोग गरेर खोजी तीव्र पार्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन् । उनीहरूको मुख्य माग एउटै छ—सुरुङभित्र रहेका आफन्तको अवस्था जतिसक्दो छिटो पत्ता लगाइयोस् ।
विदेशी विशेषज्ञको सहयोग बढ्दै
सुरुङ उद्धारको जटिलता बढ्दै गएपछि नेपालले विदेशी प्राविधिक सहयोगसमेत लिन थालेको छ । भारतबाट सुरुङ विशेषज्ञ टोली परिचालन भइसकेको छ भने चिनियाँ र कोरियन प्राविधिक टोलीसमेत उद्धार तथा प्राविधिक सहयोगका लागि प्रभावित क्षेत्रमा परिचालित वा परिचालनको प्रक्रियामा रहेको पछिल्लो विवरणमा उल्लेख छ ।
यसअघि उद्धारमा ढिलाइ भएको भन्दै आलोचना भए पनि अहिले नेपाली सुरक्षा निकाय र विदेशी विशेषज्ञबीच समन्वय बढाइएको छ । चुनौतीपूर्ण भूगोल, क्षतिग्रस्त सडक तथा पुल, सुरुङका प्रवेशद्वारमा थुप्रिएको लेदो र भग्नावशेष तथा लगातारको जोखिमले उद्धारलाई कठिन बनाइरहेको छ ।
चिलिमे सुरुङबाट दुई शव निकालिएसँगै अब उद्धार अभियान थप संवेदनशील चरणमा प्रवेश गरेको छ । मृतकको पहिचान र परिवारलाई जानकारी गराउने कामसँगै सुरुङभित्र अझै रहेका भनिएका व्यक्तिको खोजीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने अवस्था छ । पाँच दिनदेखि आफन्तको खबरको प्रतीक्षामा रहेका परिवारका लागि अब प्रत्येक घण्टा महत्वपूर्ण बनेको छ ।
