काठमाडौं । पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणाको निवासमा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले बुधबार छापा मारेको छ। विभागको टोलीले राणाको महाराजगन्जस्थित निवासमा खानतलासी गर्नुका साथै उनीसँग सम्बन्धित केही व्यक्तिको घरमा समेत छापा मारेको स्रोतले जनाएको छ।
विभागले छापा मारिएका सबै व्यक्तिको नाम औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरेको छैन। तर विभागका स्रोतका अनुसार पूर्वन्यायाधीश नवराज थपलिया र दीपक तिमल्सिनासहित केही व्यक्तिको निवासमा पनि खानतलासी गरिएको छ। छापाका क्रममा केही कागजात र विद्युतीय उपकरण नियन्त्रणमा लिइएको स्रोतको दाबी छ। अनुसन्धान प्रभावित हुन सक्ने भन्दै विभागले बरामद सामग्री र अनुसन्धानमा रहेका व्यक्तिहरूको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
राणाको निवासमा भएको यो छापा गत सेप्टेम्बर २७ मा उनलाई घरबाट प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएपछि विकसित घटनाक्रमसँग जोडिएको देखिन्छ। त्यस दिन बिहान करिब ३ बजे प्रहरी राणाको महाराजगन्जस्थित निवासमा पुगेको थियो। प्रहरीले उनलाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय, टेकुमा लगेको थियो।
प्रहरीले सुरुमा राणालाई नियन्त्रणमा लिएको बताए पनि पछि सुरक्षाको चुनौतीका कारण सुरक्षित स्थानमा राखिएको स्पष्टीकरण दिएको थियो। करिब ११ घण्टापछि उनलाई आफन्तको जिम्मा लगाइएको थियो। प्रहरीले त्यतिबेला राणाविरुद्ध मुद्दा चलाउने तयारी नरहेको जनाएको थियो।
तर राणालाई घरबाटै लैजानुपर्ने सुरक्षा चुनौती के थियो, त्यो चुनौती कसबाट थियो र थप सुरक्षा दिएर उनलाई निवासमै राख्न नसकिने कारण के थियो भन्ने विषयमा प्रहरीले विस्तृत जानकारी दिएको छैन। राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको टोलीले राणालाई भेट्न खोजे पनि तत्काल भेट्न नदिइएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।
राणालाई नियन्त्रणमा लिएपछि प्रहरीले उनको मोबाइल फोन नियन्त्रणमा लिएर परीक्षण गरेको स्रोतले जनाएको छ। त्यसक्रममा इमान सपकोटासँगको सम्पर्कबारे अनुसन्धान अघि बढेको बताइएको छ। सपकोटा अहिले प्रहरी हिरासतमा छन्। उनीमाथि अभद्र व्यवहारसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ। प्रहरी स्रोतका अनुसार राणासँगको सम्पर्क र संवेदनशील सूचना आदानप्रदान भएको हुन सक्ने विषयमा पनि अनुसन्धान भइरहेको छ।
यसैबीच सशस्त्र प्रहरी बलका अतिरिक्त महानिरीक्षक बंशी राज दाहाललाई गृह मन्त्रालयले निलम्बन गरेको छ। संवेदनशील सूचना चुहाएको आरोप र आधिकारिक जिम्मेवारीअनुकूल नहुने गतिविधिबारे छानबिन गर्न उनलाई निलम्बन गरिएको बताइएको छ।
स्रोतका अनुसार राणालाई टेकुस्थित अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा ल्याइएको राति दाहाल त्यहाँ पुगेका थिए। उनको सपकोटासँग पनि सम्पर्क रहेको अनुसन्धानबाट खुलेको दाबी गरिएको छ। तर दाहालले कुन सूचना कसलाई दिएको भनिएको हो र त्यसबाट अनुसन्धानमा कस्तो असर परेको थियो भन्ने विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
राणासँग सम्बन्धित अनुसन्धानमा व्यवसायी दीपक भट्टको नाम पनि जोडिएको छ। भट्टलाई नख्खु कारागारबाट सिन्धुपाल्चोक कारागार सारिएको छ। प्रहरी स्रोतले उनको मुद्दालाई प्रभावित पार्ने प्रयास भएको आरोपबारे अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ। यो विषयमा अनुसन्धानको अन्तिम निष्कर्ष भने सार्वजनिक भएको छैन।
पूर्वन्यायाधीश नवराज थपलियाको नाम यसअघि पनि राणासँग जोडिएको विषयमा आएको थियो। न्याय परिषद्ले २०८० फागुनमा थपलियालाई पदबाट हटाउने निर्णय गरेको थियो। परिषद्को छानबिनमा उनको आचरण र कार्यसम्पादनबारे प्रश्न उठाइएको थियो। राणासँग निकट रहेर मुद्दामा प्रभाव पार्ने तथा बिचौलियाको भूमिका खेलेको आरोपसमेत त्यतिबेला लगाइएको थियो। ती आरोपलाई आधार बनाएर थपलियालाई कारबाही गरिएको भए पनि त्यसलाई आपराधिक कसुर प्रमाणित भएको अर्थमा प्रस्तुत गर्न मिल्दैन।
सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले बुधबारको छापाको मुख्य कारण र अनुसन्धानको विस्तृत दायरा सार्वजनिक गरेको छैन। राणाविरुद्ध कुन आर्थिक कारोबार वा सम्पत्तिसम्बन्धी विषयमा अनुसन्धान भइरहेको हो भन्नेबारे पनि विभागले औपचारिक विवरण दिएको छैन।
त्यसैले राणालाई नियन्त्रणमा लिएको घटनादेखि अहिलेको सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानसम्मका घटनालाई एउटै उद्देश्यअन्तर्गत भएको भनेर निष्कर्ष निकाल्न हतार हुनेछ। अहिलेसम्म सार्वजनिक विवरणले भने राणासँग जोडिएका व्यक्ति, सम्पर्क र सम्भावित आर्थिक गतिविधिमाथि अनुसन्धान अघि बढिरहेको देखाउँछ।
अब अनुसन्धानले राणा र उनीसँग जोडिएका व्यक्तिहरूबीचको सम्बन्ध, आर्थिक कारोबार तथा अन्य गतिविधिमा कानुनविपरीत काम भएको थियो कि थिएन भन्ने प्रमाणित गर्नुपर्नेछ। अनुसन्धानको निष्कर्ष आरोप वा सम्पर्कका आधारमा नभई प्रमाणका आधारमा आउनुपर्नेछ।
