- भारतले नेपालका लागि नयाँ राजदूतमा विदेश मन्त्रालयका सचिव सुधाकर डालेलालाई प्रस्ताव गर्दै एग्रिमोका लागि पत्र पठाएको छ।
- भारतले यसपटक सामान्य अभ्यासभन्दा फरक ढंगले वरिष्ठ सचिव तहका कूटनीतिज्ञलाई नेपालको राजदूतका रूपमा अघि सारेको छ।
- प्रस्तावित राजदूत डालेलासँग नेपाल र भुटान मामिलाका साथै आर्थिक कूटनीति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार क्षेत्रमा लामो अनुभव छ।
- नेपाल सरकारले एग्रिमो स्वीकृत गरेपछि डालेलाको नियुक्ति प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अगाडि बढ्ने परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।
काठमाडौं । भारतले विदेश मन्त्रालयका सचिव (आर्थिक सम्बन्ध) सुधाकर डालेलालाई नेपालका लागि नयाँ राजदूतका रूपमा प्रस्ताव गरेको छ। पछिल्ला वर्षमा अतिरिक्त सचिव तहका कूटनीतिज्ञलाई नेपाल पठाउँदै आएको भारतले यसपटक सचिव तहका अधिकारीलाई राजदूतका रूपमा प्रस्ताव गरेको हो।
नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयका स्रोतका अनुसार भारतीय विदेश मन्त्रालयले मंगलबार डालेलाको नाम नेपाल सरकारसमक्ष एग्रिमोका लागि पठाएको हो। कुनै मुलुकले अर्को देशका लागि प्रस्तावित राजदूतलाई नियुक्त गर्नुअघि सम्बन्धित देशबाट लिने औपचारिक स्वीकृतिलाई एग्रिमो भनिन्छ। नेपालले स्वीकृति दिएपछि डालेलाको नियुक्ति औपचारिक रूपमा अघि बढ्नेछ।
नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले आफ्नो कार्यकाल पूरा गरी हालै नयाँदिल्ली फर्किएपछि उक्त पद रिक्त भएको हो।
डालेलाको प्रस्तावित नियुक्ति भारतको पछिल्लो अभ्यासभन्दा फरक भएकाले चासोका रूपमा हेरिएको छ। भारतले पछिल्ला वर्षमा सामान्यतः अतिरिक्त सचिव तहका अधिकारीलाई नेपालस्थित आफ्नो दूतावासको नेतृत्वमा पठाउँदै आएको थियो। यसपटक भने सचिव तहमा कार्यरत अधिकारीलाई प्रस्ताव गरिएको छ।
यद्यपि, राजदूतको तहमा गरिएको यो प्रस्तावलाई मात्र आधार बनाएर भारतको नेपाल नीतिमा परिवर्तन आएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। द्विपक्षीय सम्बन्धका प्राथमिकता र विभिन्न विषयमा दुवै देशले अपनाउने कार्यशैलीले यसको प्रभाव स्पष्ट पार्नेछ।
डालेलासँग नेपाल र भुटानसँग सम्बन्धित विषयमा काम गरेको लामो अनुभव छ। उनले सन् २००६ देखि २००७ सम्म भारतीय विदेश मन्त्रालयमा निर्देशक (उत्तर)का रूपमा काम गरेका थिए। त्यसपछि सन् २०१६ देखि २०१९ सम्म संयुक्त सचिव (उत्तर)का रूपमा कार्यरत रहँदा उनले नेपाल र भुटानसँगको सम्बन्ध हेरेका थिए।
डालेला सन् २०२२ देखि २०२५ सम्म भुटानका लागि भारतका राजदूत थिए। उनी र नेपालका निवर्तमान भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तव एउटै भारतीय विदेश सेवा ब्याचका अधिकारी हुन्।
यसअघि भारतले काठमाडौंका लागि राजनीतिक व्यक्तिलाई राजदूतका रूपमा पठाउन सक्ने चर्चा पनि चलेको थियो। विशेषगरी नेपालले नयाँदिल्लीस्थित आफ्नो दूतावासको नेतृत्वमा राजनीतिक व्यक्तिलाई नियुक्त गर्न थालेपछि यस्तो चर्चा भएको थियो। तर, भारतले यसपटक वरिष्ठ करिअर कूटनीतिज्ञलाई अघि सारेको छ।
नेपालले भारतका लागि डा. निश्चलनाथ पाण्डेलाई राजदूतका रूपमा सिफारिस गरिसकेको छ। पाण्डेको नियुक्ति अन्तिम रूप दिनुअघि हाल संसदीय सुनुवाइ भइरहेको छ। सुनुवाइ प्रक्रिया पूरा भएपछि नेपालले भारतीय पक्षसँग एग्रिमो माग गर्नेछ।
डालेला सन् १९९३ मा भारतीय विदेश सेवामा प्रवेश गरेका थिए। उनले तेलअभिभबाट आफ्नो कूटनीतिक सेवा सुरु गरेका थिए। त्यसपछि उनले ब्रासिलिया, सिकागो, ढाका, जेनेभा, थिम्पु र वासिङ्टन डीसीस्थित भारतीय नियोगमा विभिन्न जिम्मेवारी सम्हालेका छन्।
नयाँदिल्लीमा उनले सन् २००९ देखि २०११ सम्म प्रधानमन्त्री कार्यालयमा निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए। त्यहाँ उनले दक्षिण एसियाली छिमेकी मुलुक, पूर्वी एसिया, इन्डो–प्यासिफिक, खाडी क्षेत्र, मध्यपूर्व र अफ्रिकासँग भारतको सम्बन्धसम्बन्धी विषय हेरेका थिए।
डालेलाले सन् २००६ देखि २००७ सम्म विदेश मन्त्रालयमा निर्देशक (उत्तर) र सन् २०१६ देखि २०१९ सम्म संयुक्त सचिव (उत्तर)का रूपमा काम गरेका थिए। यी जिम्मेवारीका क्रममा नेपाल र भुटानसँग भारतको सम्बन्धसम्बन्धी विषय उनको कार्यक्षेत्रमा थियो।
व्यापार तथा आर्थिक नीतिमा पनि उनको अनुभव छ। उनले भारतको वाणिज्य विभागमा व्यापार नीति निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए। विश्व व्यापार संगठनमा भारतको स्थायी नियोगमा पनि उनले दुईपटक जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। सन् २०१४ देखि २०१६ सम्म उनी त्यहाँ उपस्थायी प्रतिनिधिका रूपमा कार्यरत थिए।
संयुक्त राज्य अमेरिकामा उनले सिकागोस्थित भारतका महावाणिज्यदूत, वासिङ्टनस्थित भारतीय दूतावासमा राजनीतिक मामिला हेर्ने मन्त्री तथा सन् २०२० देखि २०२२ सम्म उपप्रमुख नियोग प्रमुखका रूपमा काम गरेका थिए।
डालेलाले सन् २०२५ सेप्टेम्बर १ देखि भारतीय विदेश मन्त्रालयमा सचिव (आर्थिक सम्बन्ध)को जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। यस पदमा उनले भारतको आर्थिक कूटनीति, ग्लोबल साउथका मुलुकसँग विकास साझेदारी, अफ्रिकासँगको सम्बन्ध, बहुपक्षीय आर्थिक सम्बन्ध तथा उदीयमान रणनीतिक प्रविधिमा सहकार्यसम्बन्धी विषय हेर्दै आएका छन्।
डालेलाको प्रस्तावित नियुक्ति नेपाल–भारत सम्बन्धमा व्यापार, ऊर्जा, सम्पर्क सञ्जाल, पूर्वाधार र विकास सहकार्यलगायतका विषयमा दुवै देशबीच संवाद जारी रहेका बेला आएको हो। नेपालसम्बन्धी विषयमा काम गरेको उनको अनुभव र आर्थिक कूटनीतिसँग सम्बन्धित वर्तमान जिम्मेवारीले आगामी दिनमा द्विपक्षीय सम्बन्धका यी क्षेत्रमा काम गर्न उनलाई सहज हुन सक्नेछ।
नेपालले एग्रिमो प्रदान गरेपछि मात्र डालेलाको नियुक्ति औपचारिक रूपमा अघि बढ्नेछ। त्यसअघि उनलाई नेपालका लागि भारतको प्रस्तावित राजदूतका रूपमा मात्र बुझिनेछ।
