- सत्ता गठबन्धनमा मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनको विषयलाई लिएर प्रधानमन्त्री र रास्वपा सभापतिबीच गम्भीर मतभेद र शक्ति सङ्घर्ष देखिएको छ।
- प्रधानमन्त्री बालेन शाह अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेलाई हटाउन चाहन्छन् भने उनको विकल्पमा पूर्वराजदूत विदुषी राणाको नाम चर्चामा छ।
- बजेट विवादमा मुछिएका वाग्लेले आफूमाथिका आरोप प्रमाणित भए सार्वजनिक जीवन परित्याग गर्ने चुनौती दिएका छन्।
- अर्थमन्त्री फेरबदलको रस्साकस्सी र नीतिगत विवादले दुई तिहाइ नजिकको जनमत पाएको सरकारको आन्तरिक स्थिरतामाथि प्रश्न उठाएको छ।
काठमाडौं । भनिन्छ, सत्ताको सुरुवाती सय दिनलाई 'हनिमुन पिरियड' मानिन्छ, जहाँ कमजोरीहरूलाई पनि केही हदसम्म नजरअन्दाज गरिन्छ। तर, वर्तमान सरकारका लागि भने यो सय दिनको माइलढुङ्गा सजिलो रहेन। कार्यसम्पादन सुधार्ने नाममा सुरु भएको मन्त्री हेरफेरको चर्चाले अहिले बालुवाटारदेखि पार्टी मुख्यालयहरू सम्मको तापक्रम ह्वात्तै बढाएको छ।
विशेषगरी, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेबीच मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनको सैद्धान्तिक सहमति त भएको छ, तर 'को बाहिरिने र को भित्रिने' भन्ने विषयमा कुरा नमिल्दा सत्ता गठबन्धनभित्रै शितयुद्ध सुरु भएको छ।
प्रतिष्ठाको लडाइँ: बालेनको अडान र रविको रक्षात्मक शैली
यो राजनीतिक खटपटको केन्द्रमा छन्— अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले।
प्रधानमन्त्री शाह सरकारको सुस्त गतिलाई तीव्रता दिन अर्थमन्त्रालयको नेतृत्व नै परिवर्तन गर्नुपर्ने अडानमा छन्। उता, रास्वपा सभापति रवि लामिछानेका लागि भने अर्थमन्त्री वाग्ले आफ्नो पार्टीको बौद्धिक खम्बा र साख हुन्। वाग्लेलाई हटाउनु भनेको आफ्नै निर्णय क्षमतामा प्रश्न उठ्नु र पार्टीको साख गिर्नु हो भन्ने बुझाइ लामिछानेको छ। यही 'इगो' र 'अडान' को चपेटामा दुई तिहाइ नजिकको जनमत पाएको सरकारको आन्तरिक समीकरण धर्मराउन थालेको छ।
विकल्पमा विदुषी राणाको प्रवेश: संयोग कि रणनीति?
प्रधानमन्त्री र रास्वपाबीच यही मतभेद बढिरहेका बेला एउटा नयाँ नाम चर्चाको शिखरमा आइपुगेको छ— पूर्वराजदूत तथा कुटनीतिज्ञ विदुषी राणा।
अर्थमन्त्रालयको बागडोर सम्हाल्नका लागि राणाको नाम बालुवाटारका कोठाहरूमा सरगर्मीका साथ छलफल भइरहेको छ। यद्यपि, सिंहदरबार वा रास्वपाले औपचारिक रूपमा यसको पुष्टि गरेका छैनन्। तर, राजनीतिक कोरिडोरमा यो चर्चाले के संकेत गर्छ भने, प्रधानमन्त्री शाह वाग्लेको विकल्प खोज्न निकै गम्भीर भइसकेका छन्।
नीति, नियत र नैतिक संकट: कहाँ चुकें अर्थमन्त्री?
विगतमा बौद्धिक अर्थशास्त्रीका रूपमा जनताको ठूलो आशा बोकेका डा. वाग्ले अर्थमन्त्रालय छिरेपछि भने विवादमुक्त रहन सकेनन्।
बजेट र शंकाको घेरा: बजेट निर्माणका क्रममा विद्युतीय सवारी साधन (ईभी) मा गरिएको करको दर हेरफेर र यसबाट सीमित व्यवसायीलाई भएको भनिएको फाइदाले वाग्लेको स्वच्छ छविमाथि विपक्षीले प्रहार गर्ने बलियो हतियार पायो। सूचना चुहावटको गम्भीर आरोप लागे पनि अहिलेसम्म यसको कुनै ठोस छानबिन भने भएको छैन।
ऋणको भारी र विज्ञको चिन्ता: अर्थतन्त्र सुधारका लागि वैदेशिक ऋण र अनुदानमा बढी निर्भरता देखाएको भन्दै पुराना अर्थविद्हरूले उनीमाथि प्रश्न उठाएका छन्। तर, वाग्लेका समर्थकहरू भने यसलाई विश्व बजारसँग नेपाललाई जोड्ने आधुनिक आर्थिक नीतिका रूपमा व्याख्या गर्छन्।
"आरोप प्रमाणित भए सार्वजनिक जीवन छोडिदिन्छु"
आफूमाथि चौतर्फी प्रहार हुन थालेपछि अर्थमन्त्री वाग्ले पनि डिफेन्सिभ मुडमा छैनन्। उनले संसद् र सार्वजनिक मञ्चहरूबाटै घोषणा गरेका छन्, "मैले कुनै गलत काम गरेको छैन। यदि आरोप प्रमाणित भए म सार्वजनिक जीवनबाटै सन्यास लिन तयार छु।"
तर, राजनीतिक वृत्तमा भने अर्कै खिचडी पाकिरहेको छ। यदि आफूलाई जबरजस्ती हटाइएमा त्यसको दह्रो राजनीतिक जवाफ दिने तयारीमा वाग्ले र उनी निकट समूह रहेको बुझिएको छ। नेपाली कांग्रेस छोडेर रास्वपा छिरेका वाग्लेका लागि यो पद मात्र होइन, उनको राजनीतिक करियरकै सबैभन्दा ठूलो परीक्षाको घडी बनेको छ।
अब के होला?
एकातर्फ आफ्नो कार्यशैलीमा सम्झौता नगर्ने स्वभावका प्रधानमन्त्री बालेन, अर्कोतर्फ आफ्ना मुख्य कमान्डर जोगाउने दाउमा रहेका रवि लामिछाने। यो राजनीतिक चेसको खेलमा कसको गोटी टिक्छ र कसको ढल्छ, त्यो आगामी केही दिनभित्रै बालुवाटारबाट आउने औपचारिक निर्णयले प्रष्ट पार्नेछ। तर, यतिबेला सिंहदरबारको मूल ढोकातिर हेरेर नागरिकहरू भने एउटै प्रश्न सोधिरहेका छन्— के यो सरकारले साँच्चै स्थिरता देला त?
