क्यानडामा अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमा प्रायोजन कार्यक्रम रोकिँदा आप्रवासी परिवार चिन्तित

कमल क्षेत्री

ओटावा, क्यानडा: क्यानडा सरकारले अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमा प्रायोजन कार्यक्रम (Parents and Grandparents Program–PGP) अन्तर्गत नयाँ आवेदन अस्थायी रूपमा स्वीकार नगर्ने निर्णय गरेपछि आप्रवासी समुदायमा चिन्ता बढेको छ। यस निर्णयले क्यानडामा रहेका हजारौँ आप्रवासी परिवारलाई आफ्ना वृद्ध अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमासँग पुनर्मिलन हुने प्रक्रिया थप अनिश्चित बनेको छ।

आप्रवासन, शरणार्थी तथा नागरिकता क्यानडा (Immigration, Refugees and Citizenship Canada–IRCC) ले आप्रवासन प्रणालीमा बढ्दो दबाब, आवेदनको ठूलो संख्या र प्रशोधन प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकतालाई कारण देखाउँदै अर्को सूचना जारी नभएसम्म यस कार्यक्रमअन्तर्गत नयाँ आवेदन स्वीकार नगर्ने जनाएको छ।

सरकारको यो निर्णयले यसअघि नै बुझाइएका आवेदनलाई भने असर गर्ने छैन। ती आवेदनहरू नियमित प्रक्रियाअनुसार अघि बढाइनेछन्। तर आफ्ना अभिभावक वा हजुरबा–हजुरआमालाई क्यानडा ल्याउने तयारी गरिरहेका क्यानडेली नागरिक तथा स्थायी बासिन्दाहरूले कार्यक्रम पुनः सञ्चालन नभएसम्म प्रतीक्षा गर्नुपर्ने भएको छ।

आवेदनको चाप र प्रशोधन ढिलाइ मुख्य कारण

क्यानडा सरकारले अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमा प्रायोजन कार्यक्रममा माग अत्यधिक रहेको र उपलब्ध क्षमताभन्दा धेरै आवेदन आउने भएकाले व्यवस्थापन चुनौती बढेको जनाएको छ।

IRCC का अनुसार हाल करिब ६० हजार ५०० वटा आवेदन प्रक्रियामा छन्। ती आवेदनहरू प्रशोधन गर्न राष्ट्रिय स्तरमा औसत ३३ महिना लागिरहेको छ भने क्युबेक प्रान्तमा यो अवधि करिब ६६ महिनासम्म पुगेको छ।

सन् २०२० मा हालको संरचना लागू भएयता यस कार्यक्रमप्रति ठूलो आकर्षण देखिएको थियो। त्यस समयमा २ लाखभन्दा बढी क्यानडेली नागरिक तथा स्थायी बासिन्दाहरूले आफ्ना अभिभावक र हजुरबा–हजुरआमालाई प्रायोजन गर्ने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। तर प्रत्येक वर्ष सीमित संख्यामा मात्र आवेदकलाई औपचारिक आवेदन बुझाउने अवसर प्रदान गरिन्छ।

सरकारले पारिवारिक पुनर्मिलन क्यानडाको आप्रवासन प्रणालीको महत्वपूर्ण हिस्सा रहेको स्वीकार गर्दै उपलब्ध स्रोत, आवास क्षमता, स्वास्थ्य सेवा र बसोबास सहयोग प्रणालीसँग सन्तुलन कायम गर्न आवश्यक रहेको जनाएको छ।

परिवारमा भावनात्मक र व्यावहारिक असर

आप्रवासी परिवारका लागि यो निर्णय केवल प्रशासनिक प्रक्रिया रोकिएको विषय मात्र नभई भावनात्मक विषय पनि बनेको छ। धेरै परिवारले वृद्ध अभिभावकबाट लामो समयसम्म टाढा बस्नुपरेको, पारिवारिक महत्वपूर्ण अवसरहरू गुमाउनुपरेको र भविष्यप्रति अनिश्चितता बढेको बताएका छन्।

कतिपय परिवारहरूले अभिभावक क्यानडा आउने अपेक्षामा घरको व्यवस्था, आर्थिक योजना तथा हेरचाहसम्बन्धी तयारी गरिसकेका थिए। कार्यक्रम रोकिएपछि ती योजना प्रभावित भएको र थप मानसिक तथा व्यावहारिक कठिनाइ सिर्जना भएको उनीहरूको भनाइ छ।

विशेषगरी वृद्ध अभिभावकका लागि लामो प्रतीक्षा चुनौतीपूर्ण हुने परिवारहरूको चिन्ता छ। जीवनको उत्तरार्धमा छोराछोरी र नातिनातिनासँग नजिक भएर समय बिताउने चाहना राख्ने धेरै अभिभावकका लागि ढिलाइले अवसर सीमित हुन सक्ने देखिएको छ।

आप्रवासी समुदायले अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमाले परिवारलाई नयाँ देशमा स्थापित हुन महत्वपूर्ण सहयोग गर्ने बताएका छन्। उनीहरूले बालबालिकाको हेरचाह, सांस्कृतिक परम्पराको संरक्षण र पारिवारिक सहयोगमा वृद्ध पुस्ताको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गरेका छन्।

सरकारसँग पुनर्विचार गर्न माग

आप्रवासी समुदायका प्रतिनिधि तथा अधिकारकर्मीहरूले सरकारलाई कार्यक्रम रोक्ने निर्णय पुनर्विचार गर्न आग्रह गरेका छन्। उनीहरूले आप्रवासन प्रणालीमाथिको दबाब व्यवस्थापन गर्नु सरकारको जिम्मेवारी भए पनि पारिवारिक पुनर्मिलनलाई कमजोर बनाउने उपाय दीर्घकालीन समाधान हुन नसक्ने बताएका छन्।

उनीहरूले आवेदन प्रशोधन क्षमता वृद्धि गर्न, प्रशासनिक सुधार गर्न र बाँकी आवेदन घटाउने प्रभावकारी उपाय अवलम्बन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।

उनीहरूको भनाइमा पारिवारिक एकता क्यानडाको आप्रवासन नीतिको महत्वपूर्ण आधार हो। परिवारलाई एकताबद्ध राख्दा आप्रवासीहरूको सामाजिक एकीकरण सहज हुने र उनीहरूले क्यानडेली समाजमा अझ प्रभावकारी योगदान दिन सक्ने विश्वास गरिएको छ।

आप्रवासन प्रणालीमाथि बढ्दो दबाब

क्यानडा पछिल्लो समय जनसंख्या वृद्धि, आवास अभाव, पूर्वाधारको आवश्यकता र सार्वजनिक सेवामाथिको बढ्दो दबाबका कारण आप्रवासन नीतिमा पुनर्सन्तुलन खोजिरहेको छ।

संघीय सरकारले हालै आप्रवासन लक्ष्यहरू घटाउँदै दिगो प्रणाली निर्माण गर्ने नीति अघि सारेको छ। अधिकारीहरूले आवासको समस्या र सार्वजनिक सेवामाथिको बढ्दो दबाबका कारण आप्रवासनप्रति जनधारणा परिवर्तन भइरहेको बताएका छन्।

आप्रवासन विभागले विभिन्न कार्यक्रमअन्तर्गत ठूलो संख्यामा बाँकी रहेका आवेदन व्यवस्थापन गर्न चुनौती सामना गरिरहेको छ। सरकारको भनाइमा नयाँ आवेदन नियन्त्रण गर्दा पुराना फाइललाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन सहयोग पुग्नेछ।

तर आप्रवासन विज्ञहरूले पारिवारिक पुनर्मिलनमा लामो समयसम्म अवरोध सिर्जना गर्दा क्यानडाको आकर्षणमा असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

उनीहरूका अनुसार परिवारसँग पुनर्मिलनको अवसर सीमित भएमा केही दक्ष आप्रवासीहरूले क्यानडालाई दीर्घकालीन गन्तव्यका रूपमा रोज्ने निर्णय पुनर्विचार गर्न सक्छन्। यसले दक्ष जनशक्ति पलायन र श्रम बजारमा चुनौती सिर्जना गर्न सक्ने उनीहरूको तर्क छ।

सुपर भिसा विकल्प, तर पूर्ण समाधान होइन

स्थायी बसोबासका लागि प्रायोजनको अवसर नपाउने परिवारका लागि सुपर भिसा अर्को विकल्पका रूपमा रहेको छ।

यसअन्तर्गत क्यानडेली नागरिक वा स्थायी बासिन्दाका योग्य अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमाले लामो समयसम्म क्यानडा बस्न पाउने सुविधा प्राप्त गर्छन्।

तर धेरै परिवारले सुपर भिसाले स्थायी बसोबासको पूर्ण विकल्प दिन नसक्ने बताएका छन्। स्थायी बसोबासबाट प्राप्त हुने सुरक्षा, स्वास्थ्य सेवा पहुँच र दीर्घकालीन अधिकार सुपर भिसाबाट प्राप्त नहुने उनीहरूको भनाइ छ।

पारिवारिक पुनर्मिलन नीतिबारे नयाँ बहस

अभिभावक तथा हजुरबा–हजुरआमा प्रायोजन कार्यक्रम रोकिएपछि क्यानडाले आप्रवासन व्यवस्थापन र पारिवारिक एकताबीच कसरी सन्तुलन कायम गर्ने भन्ने विषयमा नयाँ बहस सुरु भएको छ।

सरकारले दिगो आप्रवासन प्रणालीका लागि आवेदन नियन्त्रण आवश्यक भएको बताइरहेको छ भने आप्रवासी परिवार र अधिकारकर्मीहरूले परिवारसँग पुनर्मिलनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने माग गरेका छन्।

क्यानडामा रहेका हजारौँ आप्रवासी परिवारका लागि यो विषय केवल एउटा प्रशासनिक निर्णय मात्र होइन। यो वृद्ध अभिभावकको हेरचाह, पारिवारिक सम्बन्ध कायम राख्ने चाहना, सांस्कृतिक पहिचान संरक्षण र नयाँ देशमा पूर्ण पारिवारिक जीवन निर्माण गर्ने आकांक्षासँग जोडिएको विषय बनेको छ।