- क्यानडा र अमेरिकाबीचको वार्ता असफल भएपछि अमेरिकाले ५० प्रतिशत कर लगाएको छ, जसको जवाफमा क्यानडाले पनि नयाँ कर लगाउने तयारी गरेको छ।
- सेप्टेम्बर ८ देखि लागू हुने क्यानडाको करले स्टिल, दुग्ध पदार्थ र विद्युतीय सामान जस्ता अमेरिकी आयातित वस्तुहरू महँगो बनाउनेछ।
- यो व्यापार युद्धले दुवै देशका किसान, श्रमिक र उपभोक्तालाई आर्थिक भार थप्दै रोजगारी र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा असर पार्ने देखिन्छ।
- क्यानडाले अमेरिकामाथिको निर्भरता घटाउन युरोप र एसियाली मुलुकहरूसँग नयाँ व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने दीर्घकालीन योजना अघि सारेको छ।
ओटावा: क्यानडा र अमेरिकाबीचको व्यापार विवाद फेरि चर्किएको छ। दुई देशबीच सहमति जुट्ने आशा गरिएको वार्ता अन्तिम समयमा टुंगिन नसकेपछि अमेरिकाले क्यानाडाबाट आउने अर्बौं डलरका सामानमा नयाँ ५० प्रतिशत कर लगाएको छ। क्यानडाले पनि त्यसको जवाफमा अमेरिकी सामानमा समान किसिमको कर लगाउने तयारी गरेको छ।
यो विवाद अहिले दुई सरकारबीचको छलफलमा मात्र सीमित छैन। यसको असर विस्तारै किसानको आम्दानी, श्रमिकको रोजगारी, व्यवसायको लागत र परिवारको दैनिक खर्चसम्म पुग्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले शनिबार अमेरिकासँगको वार्ता रोक्ने निर्णय गरिएको बताए। वार्ताको अन्तिम समयमा अमेरिकाले राखेका केही सर्त क्यानडाका लागि स्वीकार्य नभएको उनको भनाइ छ।
“उनीहरूले प्रस्ताव गरेको कुरा हामी स्वीकार गर्न सक्दैनौं र उनीहरूले मागेको कुरा पनि हामी दिने छैनौं,” कार्नीले भने।
तर अमेरिकाले भने वार्ता असफल हुनुमा क्यानडालाई जिम्मेवार ठहराएको छ। अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरले क्यानडाले वार्ताका क्रममा नयाँ माग राखेको र यसअघि भएका प्रतिबद्धताबाट पछि हटेको आरोप लगाएका छन्।
यसरी केही दिनको वार्तापछि सम्झौता हुने आशा गरिएका दुई देश फेरि विवादको अवस्थामा पुगेका छन्।
करको असर अब बजारसम्म पुग्ने डर
अमेरिकाले लगाएको नयाँ करको जवाफ क्यानडाले पनि दिने भएको छ। प्रधानमन्त्री कार्नीले अमेरिकाले जति मूल्य बराबरको कर लगाएको छ, त्यति नै मूल्य बराबरका अमेरिकी सामानमा कर लगाउने बताएका छन्।
क्यानडाले लगाउने नयाँ कर सेप्टेम्बर ८ देखि लागू हुने तयारी छ। यसमा स्टिल, दुग्ध पदार्थ, घरेलु सामान, कृषि उपकरण, कागज र विद्युतीय सामानलगायत अमेरिकी वस्तु पर्नेछन्।
सरकारले पनि यो कदमको केही असर क्यानाडाली उपभोक्ताले भोग्नुपर्ने स्वीकार गरेको छ। कर बढेपछि व्यवसायको लागत बढ्न सक्छ। व्यवसायले त्यसको केही हिस्सा सामानको मूल्यमा जोड्न सक्छन्।
यसको अर्थ सामान्य परिवारले पसलमा सामान किन्दा पहिलेभन्दा बढी पैसा तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
व्यापारको यो लडाइँ सरकारको निर्णयबाट सुरु भए पनि यसको असर अन्ततः घरको बजेटसम्म पुग्न सक्छ।
रोजगारीको भविष्यबारे चिन्ता
क्यानडा र अमेरिकाको अर्थतन्त्र निकै नजिकबाट जोडिएको छ। एउटा देशमा बनेका सामान र पार्टपुर्जा उत्पादनका क्रममा पटक–पटक अर्को देशमा पुग्ने गर्छन्।
सवारीसाधन उद्योग यसको राम्रो उदाहरण हो। क्यानडा र अमेरिकाका कारखाना एउटै उत्पादन प्रणालीको हिस्सा जस्तै बनेका छन्। एउटा पार्टपुर्जामा कर बढ्दा त्यसको असर अर्को देशको कारखानासम्म पुग्न सक्छ।
लागत बढेपछि कम्पनीको नाफा घट्न सक्छ। समस्या लामो समयसम्म रह्यो भने उत्पादन घटाउने, नयाँ लगानी रोक्ने वा कामदारको संख्या घटाउने निर्णय पनि हुन सक्छ।
त्यसैले कारखानामा काम गर्ने श्रमिकका लागि यो केवल व्यापारको विषय होइन। यो उनीहरूको जागिर, परिवारको आम्दानी र भविष्यसँग जोडिएको विषय हो।
किसानका लागि पनि चुनौती
क्यानाडाली किसान र खाद्य उत्पादकहरू पनि अहिले चिन्तित छन्। दुग्ध पदार्थलगायत कृषि उत्पादन अमेरिकी करको दायरामा परेका छन्। क्यानडाले पनि केही अमेरिकी कृषि उत्पादन र उपकरणमा कर लगाउने तयारी गरेको छ।
अमेरिकी बजारमा आफ्नो उत्पादन बेच्ने किसानका लागि बजार घट्नु ठूलो समस्या हुन सक्छ। खेतमा उत्पादन राम्रो भए पनि बिक्रीका लागि बजार नपाएमा किसानको आम्दानी घट्न सक्छ।
उता अमेरिकी कृषि सामान र अन्य वस्तुमा क्यानडाले कर लगाएमा ती सामान क्यानडामा महँगिन सक्छन्। त्यसको असर किसानसँगै उपभोक्तामाथि पनि पर्न सक्छ।
क्यानडा एक्लै अमेरिकी बजारमा निर्भर रहन चाहँदैन
अमेरिका क्यानडाको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो। दुवै देशबीच हरेक दिन ठूलो मात्रामा सामानको कारोबार हुन्छ।
तर पछिल्लो विवादले एउटै बजारमा धेरै निर्भर रहँदा आउने जोखिम पनि देखाएको छ। त्यसैले क्यानडाले युरोप, एसिया र अन्य देशसँग व्यापार बढाउने प्रयासलाई थप गति दिन सक्ने देखिन्छ।
तर यो काम सजिलो छैन। नयाँ बजार खोज्न समय लाग्छ। सामान पठाउन बन्दरगाह, रेलमार्ग, सडक र अन्य पूर्वाधार पनि आवश्यक हुन्छ।
त्यसैले अमेरिकामाथिको निर्भरता घटाउने क्यानडाको प्रयास लामो समयको योजना हुने देखिन्छ।
प्रान्तहरू संघीय सरकारको पक्षमा
अमेरिकासँग कडा रूपमा प्रस्तुत हुने संघीय सरकारको निर्णयलाई केही प्रान्तीय नेताहरूले समर्थन गरेका छन्।
ओन्टारियोका प्रिमियर डग फोर्डले अमेरिकी करको सामना गर्न क्यानडा एकजुट हुनुपर्ने बताएका छन्। ब्रिटिस कोलम्बियाका प्रिमियर डेभिड एबीले पनि संघीय सरकारको अडानलाई समर्थन गरेका छन्।
तर व्यापार विवादको असर सबै प्रान्तमा समान हुने छैन। कतिपय प्रान्त सवारीसाधन र स्टिल उद्योगमा निर्भर छन् भने कतिपय कृषि, ऊर्जा र वन क्षेत्रमा बढी निर्भर छन्।
यसकारण संघीय सरकारलाई देशको समग्र हितसँगै विभिन्न प्रान्तका फरक–फरक समस्या पनि हेर्नुपर्नेछ।
अमेरिका पनि समस्याबाट मुक्त छैन
व्यापार विवादको असर क्यानडामा मात्र पर्ने छैन। अमेरिकी व्यवसाय र उपभोक्ताले पनि यसको मूल्य चुकाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
धेरै अमेरिकी कम्पनी क्यानडाबाट आउने कच्चा पदार्थ, पार्टपुर्जा र अन्य सामानमा निर्भर छन्। क्यानाडाली सामान महँगिएपछि अमेरिकी कम्पनीको उत्पादन लागत पनि बढ्न सक्छ।
लामो समयसम्म कर कायम रहेमा दुवै देशका कम्पनीले नयाँ आपूर्तिकर्ता खोज्नुपर्ने र आफ्नो व्यापारिक प्रणाली परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
यसले अहिलेको विवादलाई दुई सरकारबीचको समस्या मात्र नराखी दुवै देशको अर्थतन्त्रमा असर पार्ने विषय बनाएको छ।
अब वार्ता हुन्छ कि विवाद अझ बढ्छ?
क्यानडाले सेप्टेम्बर ८ देखि अमेरिकाविरुद्ध नयाँ कर लगाउने तयारी गरेको छ। व्यापार विवादबाट प्रभावित श्रमिक र व्यवसायलाई सहयोग गर्न सरकारले थप कार्यक्रम ल्याउने जनाएको छ।
अमेरिकाले भने तत्काल नयाँ वार्ताको मिति तय नभएको संकेत गरेको छ।
तर वार्ताको ढोका पूर्ण रूपमा बन्द भएको छैन। व्यापार विवादका कारण दुवै देशका व्यवसायमा दबाब बढ्दै गएमा वा आर्थिक क्षति देखिन थालेमा दुवै सरकार फेरि वार्ताको टेबलमा फर्कन सक्छन्।
सर्वसाधारणको चासो एउटै—घर खर्च नबढोस्
क्यानडा र अमेरिकाबीचको पछिल्लो विवादमा सरकारहरूले आफ्नो–आफ्नो हितको कुरा गरिरहेका छन्। तर आम नागरिकका लागि सबैभन्दा ठूलो चासो फरक छ—रोजगारी सुरक्षित रहोस् र घरको खर्च नबढोस्।
किसान आफ्नो उत्पादनको बजार सुरक्षित होस् भन्ने चाहन्छन्। श्रमिक आफ्नो जागिर जोगियोस् भन्ने चाहन्छन्। व्यवसायी बढ्दो लागतबाट बच्न चाहन्छन्। उपभोक्ता दैनिक आवश्यक सामान उचित मूल्यमा किन्न सकियोस् भन्ने चाहन्छन्।
यही कारणले अहिलेको व्यापार विवादको वास्तविक असर आगामी दिनमा देखिनेछ।
यदि विवाद लामो समयसम्म चल्यो भने सामान महँगिन सक्छ, रोजगारीमा असर पर्न सक्छ र व्यवसायले नयाँ बजार खोज्नुपर्ने हुन सक्छ। तर दुवै देश एकअर्काका महत्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार भएकाले अन्ततः समाधान खोज्नुपर्ने दबाब पनि बढ्नेछ।
क्यानडा र अमेरिकाबीचको व्यापार विवाद अब कर र सम्झौताको विषय मात्र रहेन। यसको असर सीमाको दुवैतर्फ बस्ने लाखौं मानिसको रोजगारी, आम्दानी र दैनिक जीवनसँग जोडिएको छ। आगामी केही साताले यो विवाद लामो व्यापार युद्धतर्फ जान्छ वा फेरि वार्तामार्फत समाधानको बाटो खुल्छ भन्ने स्पष्ट पार्नेछ।
