- बाढीका कारण हालसम्म ३८९ जनाको शव फेला परेको छ भने ४६६ घाइतेको सफल उद्धार गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।
- चितवन, नवलपरासी र रसुवालगायतका जिल्लामा धेरै क्षति भएको छ भने बेपत्ताहरूको खोजी कार्य अझै जारी छ ।
- धेरै शवहरू फेला परेकाले अस्पतालहरूमा भण्डारण क्षमताको अभाव र मृतकको पहिचान गर्ने कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।
- विज्ञहरूले शव पहिचानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार विवरण सुरक्षित राख्दै सम्मानजनक व्यवस्थापन गर्न जोड दिएका छन् ।
काठमाडौं । रसुवा तथा आसपासका जिल्लामा आएको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाएका ३८९ जनाको शव बिहीबार राति ९ बजेसम्म फेला परेको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ ।
प्रहरीका अनुसार रसुवामा १७, नुवाकोटमा २८, धादिङमा ३३, चितवनमा १३७, गोरखामा ३२, तनहुँमा २८, पूर्वी नवलपरासीमा ८७ र पश्चिम नवलपरासीमा २७ शव फेला परेका छन् ।
बाढीमा घाइते भएका ४६६ जनाको उद्धार गरिसकिएको प्रहरीले जनाएको छ । विभिन्न स्थानमा बेपत्ता भएकाको खोजी तथा फेला परेका शवको व्यवस्थापनका लागि सुरक्षा निकाय तथा उद्धार टोलीको प्रयास जारी छ ।
बाढीको तीव्र बहावका कारण शवहरू बगाएर घटनास्थलभन्दा निकै टाढासम्म पुगेकाले खोजी कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ । नदी तथा खोलाको तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत खोजी विस्तार गर्नुपर्ने भएपछि उद्धार तथा खोजी टोलीलाई थप कठिनाइ भइरहेको छ ।
यसबीच, फेला परेका शवको सुरक्षित संरक्षण र पहिचान पनि चुनौतीका रूपमा देखिएको छ । चितवनका स्वास्थ्य संस्थामा एकपटकमा करिब ५० वटा शव राख्न सक्ने क्षमता रहेको बताइएको छ । तर विभिन्न जिल्लामा फेला परेका शवको संख्या यसभन्दा धेरै भएकाले थप व्यवस्थापनको आवश्यकता देखिएको छ ।
ठूलो प्राकृतिक विपद्का क्रममा शव व्यवस्थापन गर्दा हतारमा अन्त्येष्टि गर्नुभन्दा पहिला पहिचानसँग सम्बन्धित आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने फरेन्सिक विज्ञहरूले बताएका छन् ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालका वरिष्ठ फोरेन्सिक विशेषज्ञ डा. गोपाल चौधरीले फेला परेका शवको पहिचानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार आवश्यक विवरण र प्रमाण सुरक्षित गर्नुपर्ने बताएका छन् ।
“सबैभन्दा पहिले शवलाई कसरी सुरक्षित राख्ने भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ,” डा. चौधरीले भने । उनका अनुसार शव कहाँ फेला परेको हो, कुन अवस्थामा फेला परेको हो तथा शरीरमा रहेका विशिष्ट चिनारीलगायतका विवरण व्यवस्थित रूपमा अभिलेख गर्नुपर्छ ।
शवको तस्वीर खिच्नुका साथै पहिचानमा सहयोग पुग्ने अन्य प्रमाणसमेत सुरक्षित राख्नुपर्ने उनको भनाइ छ । यसरी संकलन गरिएको विवरणले बेपत्ता व्यक्तिका परिवारले दिएको जानकारीसँग तुलना गरी शवको पहिचान गर्न सहयोग पुग्न सक्छ ।
डा. चौधरीका अनुसार नेपालका अधिकांश अस्पतालमा एकैपटक सयौं शव राख्न सक्ने क्षमताका चिस्यान गृह (मर्चुअरी) उपलब्ध छैनन् । त्यसैले ठूलो संख्यामा मानवीय क्षति हुने विपद्का बेला अस्थायी शव व्यवस्थापन केन्द्र, फोरेन्सिक जनशक्ति र आवश्यक पूर्वाधारको व्यवस्था गर्नु चुनौतीपूर्ण बन्दै आएको छ ।
बाढीपछिको खोजी तथा उद्धार कार्यसँगै बेपत्ता व्यक्तिको पहिचान र फेला परेका शवलाई सम्मानपूर्वक व्यवस्थापन गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी बनेको छ । पीडित परिवारलाई सही र समयमै सूचना उपलब्ध गराउने, तथ्यांक नियमित रूपमा अद्यावधिक गर्ने तथा शव पहिचानको प्रक्रियालाई व्यवस्थित बनाउने कार्यले विपद्बाट प्रभावित परिवारलाई थप पीडा र अनिश्चितताबाट जोगाउन मद्दत गर्नेछ ।
बाढीबाट प्रभावित परिवारका लागि प्रत्येक फेला परेको शव एउटा संख्या मात्र नभई आफ्ना प्रियजनको अवस्थाबारे जवाफ खोजिरहेको परिवारसँग जोडिएको विषय हो । त्यसैले खोजी कार्यलाई प्रभावकारी बनाउँदै मृतकको पहिचान र सम्मानजनक व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ ।
