- रसुवाको विनाशकारी बाढीमा ४६९ जनाको मृत्यु भएको छ भने विदेशी नागरिकसहित ९७७ जना अझै बेपत्ता छन्।
- बाढीले बगाएका शवहरू चितवन, नवलपरासी र धादिङसहित आठ जिल्लामा फेला परेका छन्।
- विपत्का कारण ३५ मोटरेबल पुल, ४५ झोलुंगे पुल र ४० किलोमिटर सडकमा गम्भीर क्षति पुगेको छ।
- नेपाली सेनासहितका सुरक्षा निकायहरूले हेलिकोप्टर र अन्य माध्यमबाट प्रभावित क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार गरिरहेका छन्।
काठमाडौं: रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीमा परी मृत्यु हुनेको संख्या ४६९ पुगेको छ। बाढीमा परेर ९७७ जना अझै बेपत्ता रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहे पनि ठूलो क्षति र कठिन भौगोलिक अवस्थाका कारण उद्धारमा चुनौती देखिएको छ।
बुधबार रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले ठूलो जनधनको क्षति गरेको हो। बाढीले नदी आसपासका बस्ती, सडक, पुल तथा अन्य संरचना बगाएको छ। बाढीको बहावसँगै मानिस, सवारीसाधन र ठूलो मात्रामा ढुंगा, माटो तथा भग्नावशेष तल्लो क्षेत्रमा पुगेका छन्।
बाढीको प्रभाव रसुवामा मात्र सीमित रहेन। भोटेकोशी हुँदै बगेको बाढी र त्यससँगै आएको भग्नावशेष नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, नवलपरासी र चितवनसम्म पुगेको छ। ती जिल्लामा समेत ठूलो क्षति भएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) ले जिल्ला प्रशासन कार्यालय र आपत्कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रबाट प्राप्त विवरणका आधारमा क्षतिको पछिल्लो विवरण सार्वजनिक गरेको हो।
आठ जिल्लामा शव फेला
बाढीपछि नदीको बहावसँगै बगाएर लगिएका शव विभिन्न जिल्लामा फेला परेका छन्। पछिल्लो विवरणअनुसार चितवनमा १३७, नवलपरासी पूर्वमा ८७, धादिङमा ३३, गोरखामा ३२, नुवाकोटमा २८, तनहुँमा २८, नवलपरासी पश्चिममा २७ र रसुवामा १७ वटा शव फेला परेका छन्।
फेला परेका केही शवको अझै पहिचान हुन सकेको छैन। नदीको तीव्र बहावले शव र भग्नावशेषलाई लामो दूरीसम्म बगाएकाले खोजी तथा पहिचानको काम कठिन बनेको छ।
९७७ जना बेपत्ता
बाढीपछि ९७७ जना बेपत्ता वा सम्पर्कविहीन रहेको विवरण प्राप्त भएको छ। बेपत्ताको सूचीमा नेपाली नागरिकसँगै विदेशी नागरिक, सुरक्षाकर्मी तथा सरकारी कर्मचारी पनि छन्।
विवरणअनुसार बेपत्ता हुनेमा ५१७ विदेशी नागरिक, विदेशमा बसोबास गर्ने तर नेपाल भ्रमणमा आएका १२७ नेपाली, नेपाली सेनाका ४५, नेपाल प्रहरीका २८ र सशस्त्र प्रहरी बलका १३ जना रहेका छन्।
त्यसैगरी भन्सार कार्यालयका १५ र अध्यागमन कार्यालयका चार कर्मचारी पनि बेपत्ताको सूचीमा छन्। रसुवाका १६१ र मकवानपुरका ६६ जना पनि बेपत्ता रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
तर बेपत्ताको सूचीमा नाम समावेश हुँदैमा उनीहरूको मृत्यु भइसकेको भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नसकिने अधिकारीहरूले बताएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सम्पर्क अवरुद्ध भएकाले धेरै मानिस परिवार र सम्बन्धित निकायको सम्पर्कमा आउन नसकेको हुनसक्छ। त्यसैले बेपत्ताको विवरण प्रमाणीकरण गर्ने काम पनि सँगसँगै भइरहेको छ।
विदेशी नागरिकको खोजी तीव्र
बाढीमा ठूलो संख्यामा विदेशी नागरिक बेपत्ता भएपछि उनीहरूको खोजी र पहिचानका लागि सम्बन्धित देशका कूटनीतिक नियोगसँग समेत समन्वय भइरहेको छ।
बेपत्ता विदेशी नागरिकमा भारतीय नागरिकको संख्या धेरै रहेको छ। त्यसपछि अमेरिका, युक्रेन, मलेसिया, अस्ट्रेलिया र बेलायतका नागरिक रहेको बताइएको छ। क्यानडा, जर्मनी, सिंगापुर, दक्षिण अफ्रिकालगायत अन्य देशका नागरिक पनि बेपत्ताको सूचीमा छन्।
परराष्ट्र मन्त्रालयले आपत्कालीन नियन्त्रण कक्ष स्थापना गरी विदेशी नागरिकको अवस्थाबारे सूचना संकलन, प्रमाणीकरण र सम्बन्धित परिवार तथा कूटनीतिक नियोगसँग समन्वय गरिरहेको छ।
मन्त्रालयले बेपत्ता व्यक्तिका परिवार र सम्बन्धित संस्थालाई आधिकारिक माध्यमबाट मात्र सूचना लिन आग्रह गरेको छ। अपुष्ट विवरणका आधारमा सूचना सार्वजनिक नगर्न पनि मन्त्रालयले अनुरोध गरेको छ।
उद्धारमा सुरक्षाकर्मी परिचालन
बेपत्ता व्यक्तिको खोजी तथा प्रभावितको उद्धारका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल परिचालन भएका छन्।
उद्धार टोलीले नदी किनार, बस्ती र बाढीले प्रभावित तल्लो क्षेत्रमा खोजी गरिरहेका छन्। सडकबाट पुग्न नसकिने स्थानमा हेलिकोप्टरमार्फत उद्धार तथा राहत सामग्री पुर्याइएको छ।
रसुवाको टिमुरे क्षेत्रमा बाढीका कारण फसेका मानिसलाई पनि हेलिकोप्टरबाट उद्धार गरिएको थियो।
तर सडक र पुलमा भएको क्षति, पहिरो, ठूलो मात्रामा थुप्रिएको भग्नावशेष र अस्थिर भूभागका कारण उद्धार कार्य सहज छैन। केही क्षेत्रमा सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुँदा प्रभावितको वास्तविक अवस्था बुझ्नसमेत कठिन भइरहेको छ।
सडक र पुलमा ठूलो क्षति
बाढीले यातायात तथा अन्य महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा समेत ठूलो क्षति पुर्याएको छ।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार ३५ वटा मोटरेबल पुल, ४५ वटा झोलुंगे पुल र करिब ४० किलोमिटर सडकमा क्षति पुगेको छ। विभिन्न जलविद्युत् आयोजना र अन्य संरचनामा समेत क्षति भएको छ।
उत्तरी रसुवामा सडक तथा पुलमा भएको क्षतिले यातायात सेवा प्रभावित भएको छ। नेपाल–चीन सीमा नजिकको महत्वपूर्ण रसुवागढी क्षेत्र पनि बाढीबाट प्रभावित भएको छ। यसले स्थानीय आवतजावतसँगै सीमावर्ती व्यापारमा समेत असर पारेको छ।
बाढीको कारणबारे अध्ययन हुँदै
रसुवामा आएको बाढीको सम्भावित कारणबारे पनि अध्ययन भइरहेको छ। प्रारम्भिक वैज्ञानिक आकलनअनुसार नेपाल–चीन सीमासँग जोडिएको उच्च हिमाली क्षेत्रमा बरफ र चट्टान खस्नु तथा त्यससँगै ठूलो मात्रामा पानी र भग्नावशेष तल झर्नु बाढीको एउटा सम्भावित कारण हुनसक्ने देखिएको छ।
उच्च हिमाली क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि र भौगोलिक अस्थिरताका कारण यस्ता घटनाको जोखिम बढ्न सक्ने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ। यद्यपि बाढीको वास्तविक कारण र घटनाक्रमबारे विस्तृत अध्ययन आवश्यक छ।
आफन्तको प्रतीक्षामा परिवार
उद्धार टोलीहरू बेपत्ता व्यक्तिको खोजीमा निरन्तर जुटिरहेका छन्। प्रशासनले फेला परेका शवको पहिचान, बेपत्ताको विवरण प्रमाणीकरण र प्रभावित परिवारलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने कामलाई प्राथमिकता दिएको छ।
विभिन्न स्थानबाट नयाँ विवरण प्राप्त हुने क्रम जारी रहेकाले मृतक र बेपत्ताको संख्या परिवर्तन हुनसक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।
तर सरकारी तथ्यांकमा समेटिएका प्रत्येक संख्याको पछाडि एउटा परिवारको पीडा जोडिएको छ। कतिपय परिवार आफ्ना आफन्तको मृत्युको खबर पर्खिरहेका छन् भने कतिपय अझै उनीहरू सकुशल फर्किने आशामा छन्।
४६९ जनाको मृत्यु र ९७७ जना बेपत्ता रहेको यो विपद्ले रसुवासहित देशका विभिन्न परिवारमा गहिरो शोक र अनिश्चितता निम्त्याएको छ। कठिन परिस्थितिका बाबजुद सुरक्षाकर्मी र उद्धार टोलीले भने बेपत्ताको खोजी तथा प्रभावितको उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिएका छन्।
