- पीएचपी भाषामा ९.२ गम्भीरताको सुरक्षा त्रुटि देखिएपछि नेपालका प्रमुख सरकारी वेबसाइटहरू सुरक्षा सतर्कताका लागि बिहीबारदेखि बन्द गरिएका छन्।
- एआईमार्फत पत्ता लागेको यस त्रुटिबाट ह्याकरले सर्भरमा अनधिकृत पहुँच पाउने जोखिमका कारण विश्वभरका सार्वजनिक निकायहरूमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ।
- नेपालका साइबर सुरक्षा अधिकारीहरूले जोखिमयुक्त सर्भरहरू तुरुन्त अपडेट गर्न र अपडेट नभएसम्म प्रणालीहरू इन्टरनेट सञ्जालबाट अलग राख्न निर्देशन दिएका छन्।
काठमाडौँ : विश्वभर व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा ‘पीएचपी’ (PHP) मा गम्भीर सुरक्षा त्रुटि (भल्नरेबिलिटी) देखिएपछि नेपालका प्रमुख सरकारी वेबसाइटहरू बिहीबार बिहानदेखि अवरुद्ध भएका छन्।
सुरक्षा जोखिमका कारण राष्ट्रपति कार्यालय, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, विभिन्न मन्त्रालयहरू तथा स्थानीय तहका मुख्य डिजिटल पोर्टलहरू एक्कासि पहुँचबाहिर पुगेका हुन्। वेबसाइटहरू बन्द हुनु प्रत्यक्ष साइबर आक्रमणका कारण हो वा सम्भावित खतरा टाल्न पूर्वसावधानी स्वरूप प्राविधिक टोलीले बन्द गरेको हो भन्ने विषयमा सरकारी निकायहरूले आधिकारिक पुष्टि गरिसकेका छैनन्।
९.२ गम्भीरता सूचकांकको जोखिम
पीएचपी विकासकर्ता टोलीले सो भाषामा दुई वटा अत्यन्तै संवेदनशील प्राविधिक त्रुटिहरू भेटिएको पुष्टि गर्दै आपत्कालीन अपडेट (प्याच) जारी गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा मानकअनुसार यी त्रुटिहरूलाई १० मध्ये ९.२ गम्भीरता सूचकांक (Severity Rating) दिइएको छ।
प्राविधिक विश्लेषकहरूका अनुसार यो त्रुटिको फाइदा उठाएर अनधिकृत व्यक्ति वा ह्याकरहरूले लगइन नगरीकनै सर्भरमा पहुँच पुर्याउन र हानिकारक कोडहरू चलाउन सक्छन्। यसबाट सरकारी डेटाबेस, गोप्य कागजात र आन्तरिक प्रणाली जोखिममा पर्न सक्ने खतरा रहन्छ।
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सद्वारा त्रुटि पत्ता
पीएचपीको कोड अनुसन्धानका क्रममा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) औजारहरूको सहयोगमा यी दुवै सुरक्षा छिद्रहरू पत्ता लागेका हुन्। एआईले प्राविधिक कमजोरीहरू द्रुत रूपमा पहिचान गर्न सघाए पनि प्रणाली सुरक्षित राख्न सम्बन्धित निकायले तत्कालै नयाँ अपडेटहरू आफ्ना सर्भरमा लागू गर्नुपर्ने हुन्छ।
विश्वभर सुरक्षा उच्च सतर्कता
यस प्राविधिक चेतावनीपछि नेपालमा मात्र नभई विश्वका विभिन्न मुलुकमा सतर्कता अपनाइएको छ। फिनल्यान्ड, नेदरल्यान्ड्स र बेलायतका विभिन्न सार्वजनिक निकाय तथा मिडिया हाउसहरूले आफ्ना वेब सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरेर मर्मत सुरु गरेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सी (NSA) ले तत्काल सुरक्षा अपडेट गर्न असमर्थ संस्थाहरूलाई आफ्ना प्रणालीहरूलाई इन्टरनेट सञ्जालबाट अलग राख्न (अफलाइन) सुझाव दिएको छ।
तत्काल अपडेट गर्न निर्देशन
नेपालका साइबर सुरक्षा अधिकारीहरूले सबै सरकारी तथा निजी क्षेत्रका डिजिटल प्रणाली प्रशासकहरूलाई पीएचपीको पछिल्लो सुरक्षित संस्करण तुरुन्त अपडेट गर्न आग्रह गरेका छन्। अपडेट प्रक्रिया पूरा नभएसम्मका लागि जोखिमयुक्त सर्भरहरू बन्द राख्न सुझाव दिइएको छ।
नेपालमा धेरैजसो सरकारी पोर्टलहरू वर्डप्रेस तथा पीएचपीमा आधारित रहेकाले समयमै अपडेट नगरे दीर्घकालीन सुरक्षा खतरा पैदा हुने विज्ञहरूको भनाइ छ।
