- प्रसिद्ध पर्वतारोही निर्मल पुर्जासहित १० जनाको टोली पाकिस्तानको ब्रोड पिकमा गएको भीषण हिमपहिरोमा परी निधन भएको छ।
- दुर्घटनामा पुर्जासहित ६ नेपाली र पाकिस्तान, चीन, ओमान तथा अमेरिकाका ४ विदेशी पर्वतारोहीको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।
- पुर्जाले रेकर्ड समयमा १४ हिमाल चढेर र 'प्रोजेक्ट पोसिबल' मार्फत नेपाली पर्वतारोहणलाई विश्वस्तरमा नयाँ उचाइ दिएका थिए।
- खराब मौसमका कारण उद्धारमा कठिनाइ भएपछि शनिबार निम्सदाइ फाउन्डेसनले सम्पूर्ण टोलीको निधन भएको आधिकारिक जानकारी दिएको हो।
काठमाडौं । जीवनभर हिमालका असम्भव चुनौतीलाई सम्भव बनाउने मानिस अन्ततः हिमालकै काखमा सदाका लागि बिलाएका छन्। संसारलाई ‘असम्भव भन्ने शब्द केवल मनको सीमा हो’ भन्ने विश्वास दिलाउने नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’ अब हामीमाझ छैनन्। पाकिस्तानको काराकोरम पर्वतशृङ्खलास्थित ब्रोड पिक (८,०५१ मिटर) मा बिहीबार गएको भीषण हिमपहिरोले उनीसहित १० जना आरोहीको जीवन एकै क्षणमा अन्त्य गरिदियो।
शनिबार निम्सदाइ फाउन्डेसन र एलिट एक्सपिडिसन ले सामाजिक सञ्जालमार्फत सम्पूर्ण आरोहण टोलीको निधन भएको पुष्टि गरेपछि नेपाल शोकमा डुबेको छ। विश्वभरका पर्वतारोही, उद्धारकर्मी, पर्यटन व्यवसायी र उनका हजारौं शुभेच्छुकले सामाजिक सञ्जालमा श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै उनलाई ‘साहसको अर्को नाम’ भनेर सम्झिरहेका छन्।
दुर्घटनामा नेपालका छ जना अनुभवी पर्वतारोहीले ज्यान गुमाएका छन्। उनीहरूमध्ये प्रत्येकले हिमाललाई केवल पेशा होइन, जीवनको अर्थ बनाएका थिए। मृत्यु हुने नेपालीमा निर्मल पुर्जासँगै पुरबहादुर गुरुङ, निमा शेर्पा, किलीपेम्बा शेर्पा, ग्यालु शेर्पा र नवाङ थिन्डु शेर्पा रहेका छन्। उनीहरूसँगै पाकिस्तान, चीन, ओमान र अमेरिकाका चार विदेशी आरोहीले पनि ज्यान गुमाएका छन्।
हिमपहिरो यति शक्तिशाली थियो कि आरोहीहरूलाई ६,००० मिटरभन्दा माथिको उचाइबाट सयौं मिटर तलसम्म बगाएको प्रारम्भिक विवरण छ। खराब मौसम, बाक्लो हिमपात र निरन्तर हिमपहिरोको जोखिमका कारण उद्धार टोलीले समयमै घटनास्थल पुग्न सकेन। शुक्रबार चार जनाको शव फेला परे पनि बाँकीको खोजी जारी रहँदा जीवित भेटिने आशा क्रमशः क्षीण हुँदै गएको थियो। शनिबार आएको आधिकारिक पुष्टिले त्यो आशालाई पनि अन्त्य गरिदियो।
निर्मल पुर्जाको नाम केवल एउटा सफल आरोहीको रूपमा सीमित थिएन। उनी नेपाली साहस, अनुशासन र आत्मविश्वासको विश्वव्यापी परिचय बनेका थिए। सन् २०१९ मा उनले ८,००० मिटरभन्दा अग्ला विश्वका सबै १४ हिमाल केवल ६ महिना ६ दिनमा आरोहण गरेर पर्वतारोहण इतिहासमै अभूतपूर्व कीर्तिमान बनाए। यसअघि वर्षौं लाग्ने उपलब्धिलाई उनले केही महिनामै सम्भव बनाएर संसारलाई चकित पारे।
तर उनको परिचय कीर्तिमानमा मात्र सीमित थिएन। जोखिममा परेका आरोहीको उद्धारमा उनले बारम्बार आफ्नो ज्यानको जोखिम मोले। कतिपयका लागि उनी सफल आरोहीभन्दा पहिले जीवन बचाउने उद्धारकर्ता थिए। हिमालमा संकटमा परेकाहरूका लागि उनी आशाको अर्को नाम थिए।
उनको ‘प्रोजेक्ट पोसिबल’ अभियानले संसारलाई प्रेरणा दियो भने त्यसैमा आधारित ‘१४ पिक्सः नथिङ इज इम्पोसिबल’ वृत्तचित्रले नेपाली पर्वतारोहणलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नयाँ उचाइमा पुर्यायो। पूर्व बेलायती गोर्खा सैनिकका रूपमा सिकेको अनुशासन, नेतृत्व र कठिन परिस्थितिमा निर्णय गर्ने क्षमताले उनलाई विश्वका सबैभन्दा सम्मानित पर्वतारोहीमध्ये एक बनायो।
निर्मल पुर्जाको निधनसँगै नेपालले केवल एक कीर्तिमानी आरोही गुमाएको छैन; एउटा यस्तो व्यक्तित्व गुमाएको छ जसले नेपाली नामलाई विश्वका सबैभन्दा कठिन हिमालहरूको शिखरसँग जोडिदिए। उनले संसारलाई देखाए कि साहस भूगोलले होइन, संकल्पले निर्धारण गर्छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ले निर्मल पुर्जासहित दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका सबै आरोहीप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै उनीहरूको योगदान सदैव स्मरणीय रहने बताएका छन्। देशभित्र र बाहिरका पर्वतारोहण संस्था, पर्यटन व्यवसायी तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पनि गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै पुर्जाले विश्व पर्वतारोहणमा छोडेको विरासतलाई अविस्मरणीय बताएका छन्।
ब्रोड पिक विश्वकै सबैभन्दा कठिन हिमालमध्ये एक मानिन्छ। मौसमको आकस्मिक परिवर्तन, हिमपहिरो र प्राविधिक जटिलताले यो हिमाललाई अनुभवी आरोहीका लागि पनि जोखिमपूर्ण बनाउँछ। यही हिमालमा आफ्नो अन्तिम अभियानमा निस्किएका निर्मल पुर्जाले जीवनभरझैँ चुनौतीलाई अँगालिरहेका थिए। तर यसपटक प्रकृतिको एउटा निर्मम प्रहारले उनको यात्रा रोकिदियो।
हिमालले उनको शरीरलाई आफूभित्र समेटेको हुन सक्छ, तर उनले स्थापित गरेका कीर्तिमान, असम्भवलाई सम्भव बनाउने विश्वास, संकटमा अरूका लागि अघि बढ्ने साहस र नेपालको नाम विश्वभर गर्वका साथ उच्चारण गराउने योगदान कहिल्यै मेटिने छैन। इतिहासले निर्मल पुर्जालाई केवल एक सफल पर्वतारोहीका रूपमा होइन, आफ्नो समयका सबैभन्दा साहसी नेपालीमध्ये एकका रूपमा सम्झिरहनेछ।
