- सरकारी नीति र स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने निर्देशिकाले सिमेन्ट उद्योगको व्यवसाय विस्तार र नाफामा उल्लेख्य वृद्धि हुने देखिएको छ।
- भोटेकोशी-त्रिशूली क्षेत्रको पुनर्निर्माण र कङ्क्रिट सडक निर्माणले सिमेन्टको आन्तरिक माग र उत्पादन क्षमता उपयोग बढाउने आधार खडा गरेको छ।
- राष्ट्र बैंकले सेयर होल्डिङ अवधि घटाएसँगै सिमेन्ट कम्पनीमा संस्थागत लगानीकर्ताको आकर्षण बढेर पुँजी बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने देखिएको छ।
काठमाडौँ । स्वदेशी उत्पादनको प्रयोगमा सरकारी प्रोत्साहन, भोटेकोशी-त्रिशूली क्षेत्रको पुनर्निर्माण आयोजना र राष्ट्र बैंकको नीतिगत लचकताका कारण उत्पादनमूलक क्षेत्रअन्तर्गतको सिमेन्ट उद्योगतर्फ लगानीकर्ताको आकर्षण ह्वात्तै बढ्ने देखिएको छ। लामो समयदेखि न्यून क्षमता उपयोग र कमजोर मागको मार खेलिरहेका सूचीकृत सिमेन्ट कम्पनीहरूका लागि पछिल्ला घटनाक्रमले व्यवसाय विस्तारसँगै सेयर बजारमा समेत नयाँ तरङ्ग ल्याउने आधार खडा गरिदिएको छ।
सरकारले अघि सारेको २१ बुँदे पुँजी बजार सुधार कार्ययोजना तथा हालै कार्यान्वयनमा ल्याइएको ‘सार्वजनिक खरिदमा स्वदेशी उत्पादनको प्रवर्द्धन र प्रयोगसम्बन्धी निर्देशिका, २०८३’ ले पूर्वाधार निर्माणमा अनिवार्य रूपमा स्वदेशी सिमेन्ट र कंक्रीट प्रविधिलाई प्राथमिकता दिएको छ। यसले सूचीकृत सिमेन्ट कम्पनीहरूको बिक्री आम्दानी (Revenue) र खुद नाफा (Net Profit) मा उल्लेख्य वृद्धि हुने विश्लेषण बजार विश्लेषकहरूको छ।
राष्ट्र बैंकको '४५ दिने' नीतिको प्रत्यक्ष प्रभाव
नेपाल राष्ट्र बैंकले सूचीकृत कम्पनीको सेयर तथा ऋणपत्रमा गरिएको लगानीको न्यूनतम 'होल्डिङ अवधि' ६ महिनाबाट घटाएर ४५ दिन कायम गरेपछि सेयर बजारमा संस्थागत लगानीकर्ता (Institutional Investors) को सहभागिता बढ्न थालेको छ। यस व्यवस्थाले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई आफ्नो पोर्टफोलियो (Portfolio Management) लचिलो बनाउन मद्दत पुर्याएको छ।
अल्पकालीन र दीर्घकालीन दुवै रणनीतिमार्फत पुँजी परिचालन गर्न सहज भएपछि संस्थागत लगानीकर्ताहरू वित्तीय रूपमा मजबुत सिमेन्ट कम्पनीका सेयरहरूमा पुँजी विस्तार गर्न आकर्षित भएका हुन्।
पुनर्निर्माण र कंक्रीट सडक: मागको ठूलो आधार
सिमेन्टको आन्तरिक खपत बढाउन दुई ठूला पक्षहरू मुख्य चालक (Drivers) का रूपमा देखिएका छन्:
रु. ७२३ अर्बको पुनर्निर्माण दायरा: भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा बाढीबाट क्षतिग्रस्त सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना र अन्य भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माणका लागि करिब ७ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने प्रारम्भिक अनुमान छ। राहत कोषमा संकलित रु. १८ अर्बभन्दा बढीको तत्काल उपयोग र आयोजनाहरूको द्रुत कार्यान्वयनले सिमेन्टको उच्च माग सिर्जना गर्नेछ।
आरसीसी/कंक्रीट सडक विस्तार: प्रारम्भिक लागत कालोपत्रेको तुलनामा ७२ प्रतिशत बढी भए पनि दीर्घकालीन टिकाउपन र कम मर्मत खर्चका कारण सरकारले सिमेन्ट कंक्रीट सडक निर्माणका लागि बोलपत्र (Tender) प्रक्रिया अघि बढाएको छ। यसले सिमेन्ट उद्योगको उत्पादन क्षमता उपयोग (Capacity Utilization) बढाउन मद्दत पुर्याउनेछ।
उत्पादनमूलक उपसूचक (Manufacturing Sub-Index) मा नयाँ लयको अपेक्षा
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत सिमेन्ट कम्पनीहरूमा अघिल्ला त्रैमासहरूमा न्यून नाफा र उच्च वित्तीय लागत (Finance Cost) को दबाब रहे पनि अब बजार माग बढ्दा ती कम्पनीहरूको प्रतिसेयर आम्दानी (EPS) र नेटवर्थ (Book Value) सुदृढ हुने देखिन्छ।
जलविद्युत् तथा बीमा क्षेत्रमा आएको उतारचढावबीच स्थिर भौतिक सम्पत्ति (Tangible Assets) र वास्तविक व्यवसायमा आधारित सिमेन्ट कम्पनीहरू लगानीकर्ताका लागि तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित लगानी (Defensive Stock) का रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन्।
लगानीकर्ताले के ध्यान दिने?
पूर्वाधार क्षेत्रमा सकारात्मक माहोल बने पनि लगानीकर्ताले कम्पनी चयन गर्दा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बजार विज्ञहरू बताउँछन्।
बजार विश्लेषकहरूको सुझाव:
"सरकारी नीति र सम्भावित बजार विस्तार सकारात्मक छ। तर, लगानीकर्ताले केवल समाचारको भरमा नपरी सूचीकृत सिमेन्ट कम्पनीहरूको वित्तीय विवरण (Financial Statements), ऋणको भार (Debt-to-Equity Ratio), बजार हिस्सा (Market Share), र उत्पादन लागत (Cost of Production) को सूक्ष्म मूल्यांकन गरेर मात्र लगानी निर्णय लिनु उपयुक्त हुन्छ।"
समग्रमा, सरकारी प्रोत्साहन, पुनर्निर्माणको ठूलो बजेट र राष्ट्र बैंकको नीतिगत सहजताको त्रिवेणीका कारण आगामी दिनमा नेप्सेमा सिमेन्ट उद्योग (उत्पादनमूलक क्षेत्र) का सेयरहरू लगानीकर्ताका लागि आकर्षक र लाभदायक बन्ने बलियो सम्भावना देखिएको छ।
