- एमाले केन्द्रीय कमिटी बैठकमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफैं बैठक सञ्चालन गरेपछि नेता कृष्णगोपाल श्रेष्ठले विधि र प्रक्रियाको प्रश्न उठाउँदै प्रतिवाद गरे।
- ओलीका पूर्वसमर्थक श्रेष्ठले 'पार्टी तपाईंको मात्रै हो?' भन्दै अपमानित महसुस गरेको जनाउँदै बैठक बहिष्कार गरेर बाहिरिए।
- विगतमा ओलीलाई फुटबलका 'पेले' सँग तुलना गर्ने श्रेष्ठले अहिले नेतृत्वको कार्यशैली र मानवतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।
- यो घटनाले एमालेभित्र संस्थागत विधि र नेतृत्वको व्यवहारलाई लिएर आन्तरिक असन्तुष्टि सतहमा आएको संकेत गरेको छ।
ललितपुर । करिब पाँच वर्षअघि नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको बचाउमा खुलेर उत्रिएका नेता कृष्णगोपाल श्रेष्ठ सोमबार भने उनै ओलीसँग केन्द्रीय कमिटी बैठकमै आमनेसामने भए।
कहिले ओलीलाई फुटबलका महान् खेलाडी पेलेसँग तुलना गर्दै ‘केपी ओली इज केपी ओली’ भन्ने श्रेष्ठले यसपटक भने ओलीलाई नै सोधे– ‘पार्टी तपाईंको मात्रै हो?’
ललितपुरको भनिमण्डलमा जारी एमाले केन्द्रीय कमिटी बैठकमा अध्यक्ष ओलीले आफैं बैठक सञ्चालन गर्न थालेपछि श्रेष्ठले आपत्ति जनाएका थिए।
एमालेमा केन्द्रीय कमिटी बैठक महासचिवले सञ्चालन गर्ने प्रचलन रहेको भन्दै श्रेष्ठले ओलीलाई विधि र प्रक्रियाअनुसार अघि बढ्न आग्रह गरे।
‘यो काम महासचिवको हो। तपाईंले सञ्चालन गर्न मिल्दैन। विधि–प्रक्रियाअनुसार जानुपर्छ,’ श्रेष्ठले ओलीलाई भने।
ओलीले भने उनलाई बस्न आग्रह गरे।
‘तपाईं बस्नुस्। तपाईं अहिले बोल्न मिल्दैन,’ ओलीको भनाइ थियो।
तर श्रेष्ठ बस्ने मुडमा देखिएनन्। बरु उनले ओलीकै शैलीमाथि अर्को प्रश्न थपे।
‘तपाईं मलाई रोक्ने को हो? यो पार्टीमा मेरो पनि उत्तिकै योगदान छ। पार्टी तपाईंको मात्रै हो? यस्तो तरिकाले पार्टी चल्छ?’ श्रेष्ठले प्रश्न गरे।
त्यसपछि बैठकको वातावरण केहीबेर तात्यो। बैठकमा रहेका स्वयंसेवकहरू श्रेष्ठलाई रोक्न अघि बढे। श्रेष्ठले उनीहरूसँग पनि प्रतिवाद गरे।
अन्ततः बैठकमा रहेका पत्रकारहरूलाई बाहिर पठाइयो। केहीबेरपछि श्रेष्ठ पनि बैठक हलबाट बाहिरिए।
बाहिर आएपछि उनले पत्रकारहरूसँग छोटो तर राजनीतिक रूपमा लामो अर्थ लाग्ने वाक्य भने– ‘मैले बैठक बहिष्कार गरेँ।’
पाँच वर्षअघि ‘पेले’, अहिले ‘प्रश्नकर्ता’
श्रेष्ठ र ओलीबीच सोमबार देखिएको टकरावलाई उनीहरूको पुरानो राजनीतिक सम्बन्धको पृष्ठभूमिमा हेर्दा घटनाले थप रोचक रूप लिन्छ।
करिब पाँच वर्षअघि ओलीलाई प्रधानमन्त्रीबाट हटाउने प्रयास भइरहेका बेला श्रेष्ठ ओलीको पक्षमा निकै आक्रामक रूपमा उभिएका थिए।
त्यतिबेला उनले ओलीलाई फुटबलका महान् खेलाडी पेलेसँग तुलना गर्दै भनेका थिए–
‘केपी ओली इज केपी ओली, केपी ओली फुटबलको पेलेजस्तै हो।’
२०७८ सालमा शिक्षामन्त्री रहेका बेला त्रिभुवन विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा समेत उनले ओलीको बचाउ गरेका थिए। त्यतिबेला उनले सार्वजनिक रूपमै प्रश्न गरेका थिए– ‘केपी ओलीलाई हटाउने कोही माइकालाल छ?’
ओली प्रधानमन्त्री हुँदा श्रेष्ठ मन्त्री बने। एमालेभित्र उनी ओलीका निकटस्थ नेताका रूपमा पनि चिनिए।
तर राजनीतिमा सम्बन्धहरू फुटबलको स्कोरजस्तै स्थिर हुँदैनन्। समयसँगै समीकरण फेरिन्छ, भूमिका फेरिन्छ र कहिलेकाहीँ हिजो जसको बचाउ गरियो, आज उसैसँग प्रश्न गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ।
श्रेष्ठको हकमा सोमबार त्यही दृश्य देखियो।
‘अति भएपछि प्रतिवाद गरेँ’
सोमबारको घटनापछि श्रेष्ठले आफू लामो समयदेखि चुप लागेर बसेको बताए। तर बैठकमा ओलीको व्यवहार देखेपछि आफ्नो धैर्यको बाँध टुटेको उनको भनाइ छ।
‘दलीय प्रणालीमा कुनै पार्टीमा कहिल्यै नदेखेको अवस्था देखेँ मैले आज। यो अकल्पनीय व्यवहार भयो। अति भएपछि प्रतिवाद गरेको हुँ,’ उनले भने।
श्रेष्ठका अनुसार ओलीले आफैं श्रद्धाञ्जलि दिने, आफैं कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र आफैं एजेन्डा प्रस्तुत गर्ने गरेका थिए।
‘उहाँले नै श्रद्धाञ्जलि दिनुभयो, उहाँले नै कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुभयो, उहाँले नै एजेन्डा ल्याउनुभयो। मेरो धैर्यको बाँध टुट्यो अनि मैले प्रतिवाद गरेँ,’ श्रेष्ठले भने।
बैठकमा आफू लामो समय उभिँदा पनि ओलीले बस्न नभनेको भन्दै श्रेष्ठले असन्तुष्टि जनाए।
‘मेरो अध्यक्षमा अलिकति पनि दया, माया रहेनछ। त्यत्रो बेर उभिँदा पनि उहाँले बस्नुस् भन्नुभएन। उहाँले मानवता देखाउनुभएन,’ उनले भने।
श्रेष्ठले ओलीसँगको आफ्नो लामो राजनीतिक सम्बन्ध पनि सम्झिए।
‘मैले ओलीका नाममा जीवन नै समर्पण गरेँ भन्दा हुन्छ। तर म उहाँबाट कति अपमान हुनुपर्यो, त्यो सबैले देखेका छन्,’ उनले भने।
आफ्नै प्रतिवेदनमा ओलीलाई पनि नेतृत्वको प्रश्न
संयोग कस्तो भने, श्रेष्ठले ओलीसँग विधि र नेतृत्व शैलीबारे प्रश्न गरिरहेकै दिन ओलीले पनि पार्टीको नेतृत्व, रूपान्तरण र पुस्तान्तरणबारे आफ्नो राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका छन्।
प्रतिवेदनमा ओलीले नयाँ पुस्तालाई जिम्मेवारी दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। तर त्यसक्रममा पार्टीको इतिहास र अनुभवलाई बिर्सन नहुने उनको भनाइ छ।
आफूलाई अध्यक्षबाट हटाउने प्रयासप्रति भने ओलीले असन्तुष्टि जनाएका छन्। उनले नेतृत्व विस्थापनको प्रयासलाई ‘बेमौसमी बाजा’ को संज्ञा दिएका छन्।
‘के हो पुनर्गठन? कस्तो अवस्थामा हुन्छ? के नेतृत्व विस्थापन गर्ने कुरालाई पुनर्गठन भनिन्छ?’ ओलीले प्रश्न गरेका छन्।
निर्वाचनमा पार्टीले भोगेको परिणामको समीक्षा गर्नुपर्ने भए पनि संकटका बेला नेतृत्वबाट भाग्न नहुने ओलीको भनाइ छ।
‘नैतिक जिम्मेवारी स्वीकार गर्नु भनेको संकटको बीचमा संगठनलाई नेतृत्वविहीन बनाउनु होइन,’ ओलीले भनेका छन्।
राजनीतिमा ‘पेले’ पनि कहिलेकाहीँ प्रश्नको सामना गर्छन्
एमालेभित्र सोमबार देखिएको दृश्यलाई केवल एक नेताले बैठक सञ्चालन गर्ने कि अर्को नेताले भन्ने प्राविधिक विवादका रूपमा मात्रै हेर्न कठिन छ।
किनकि विवाद सुरु भयो ‘बैठक कसले चलाउने?’ भन्ने प्रश्नबाट, तर पुग्यो ‘पार्टी कसरी चलाउने?’ भन्ने प्रश्नसम्म।
ओलीका लागि यो नेतृत्वको निरन्तरता र संकटका बेला संगठनलाई एकताबद्ध राख्ने विषय हुन सक्छ। श्रेष्ठका लागि भने विधि, प्रक्रिया र सम्मानको विषय बनेको देखिन्छ।
अझ रोचक पक्ष त के छ भने, केही वर्षअघि ओलीको राजनीतिक बचाउ गर्दा उनलाई ‘पेले’ बनाउने नेता आज उनै ओलीलाई नियमको ‘रेफ्री’ सम्झाउँदै मैदानमा उत्रिए।
फुटबलमा कप्तानले खेल चलाउन सक्छन्, तर रेफ्रीको भूमिका पनि हुन्छ। राजनीतिमा पनि नेतृत्वको भूमिका हुन्छ, तर पार्टीका विधि र संस्थागत प्रक्रियाको प्रश्न त्यत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
सोमबारको घटनाले एमालेभित्र असन्तुष्टि कुन तहसम्म पुगेको छ भन्ने बहसलाई थप सतहमा ल्याएको छ। यद्यपि एउटा बैठकमा भएको विवादले मात्रै पार्टीभित्र ठूलो विभाजन वा निर्णायक राजनीतिक परिवर्तनको निष्कर्ष निकाल्न भने हतार हुनेछ।
तर एउटा कुरा चाहिँ स्पष्ट देखिएको छ—हिजो ‘ओली पेले’ भन्ने अवस्थामा रहेका कृष्णगोपाल श्रेष्ठ आज ‘पार्टी तपाईंको मात्रै हो?’ भन्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
राजनीतिक सम्बन्धमा पाँच वर्ष लामो समय पनि कहिलेकाहीँ पर्याप्त हुन्छ—प्रशंसकलाई प्रश्नकर्ता बनाउन।
अब प्रश्न श्रेष्ठले ओलीलाई सोधिसकेका छन्। जवाफ ओलीले बैठकभित्र दिन्छन् कि एमालेको आगामी राजनीतिक यात्राले, त्यो भने हेर्न बाँकी छ।
