- महामन्त्री पौडेलले इनम सापकोटाको मोबाइल निजी निवासमा राखेको भन्दै प्रधानमन्त्रीका सल्लाहकार कुमार बेनमाथि कानुनी अनुसन्धानको माग गरेका छन्।
- मोबाइलबाट प्रमाण नष्ट गरिएको र विवरणहरू मेटिएको दाबी गर्दै उनले अनुसन्धान प्रक्रियाको निष्पक्षतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।
- गगन थापाको गिरफ्तारी हल्लालाई राजनीतिक प्रतिशोध र सचिवालयको कमजोरी लुकाउने प्रयासको रूपमा पौडेलले चित्रण गरेका छन्।
- पौडेलले इनम सापकोटा र प्रधानमन्त्रीको सचिवालयबीचको सम्बन्धबारे निष्पक्ष छानबिन गरी सत्यतथ्य बाहिर ल्याउन सरकारलाई चुनौती दिएका छन्।
काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री प्रदीप पौडेलले पार्टी महामन्त्री गगनकुमार थापालाई पक्राउ गर्ने चर्चा चलिरहेका बेला प्रधानमन्त्रीका प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार कुमार बेनमाथि अनुसन्धान गर्नुपर्ने बताएका छन्। इनम सापकोटा प्रकरणमा प्रधानमन्त्रीको सचिवालयको भूमिकामाथि प्रश्न उठिरहेका बेला पौडेलको पछिल्लो अभिव्यक्तिले सरकार र सत्तारूढ दल नेपाली कांग्रेसबीचको राजनीतिक विवाद थप चर्काएको छ।
आइतबार सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै पौडेलले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धानका लागि हिरासतमा रहेका इनम सापकोटाको मोबाइल फोन फरेन्सिक परीक्षण हुनुअघि दुई दिनसम्म प्रधानमन्त्रीका प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार बेनको निजी निवासमा राखिएको विषयमा प्रश्न उठाएका हुन्।
प्रहरीले अनुसन्धानका क्रममा बरामद गरेको मोबाइल आफ्नै नियन्त्रणमा सुरक्षित राख्नुपर्नेमा अनुसन्धानसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण डिजिटल प्रमाण प्रधानमन्त्रीका सल्लाहकारको निजी निवासमा कसरी पुग्यो भन्ने उनको प्रश्न छ। पौडेलका अनुसार उक्त अवधिमा मोबाइलबाट ह्वाट्सएप, फेसबुकलगायत सामाजिक सञ्जाल प्रयोग भएको, विभिन्न सामग्रीका स्क्रिनसट लिइएको र केही सन्देश मेटिएको भन्ने विवरण सार्वजनिक भएका छन्।
‘विधिको शासन भएको भए यतिबेला अनुसन्धानको कठघरामा हुनुपर्ने व्यक्ति हुन्—प्रधानमन्त्रीका राजनीतिक सल्लाहकार बेन। प्रश्न गम्भीर छन्। फरेन्सिक परीक्षण हुनुअघि इनम सापकोटाको मोबाइल दुई दिनसम्म प्रधानमन्त्रीका प्रमुख सल्लाहकारको निजी निवासमा किन राखियो? त्यो अवधिमा मोबाइलबाट ह्वाट्सएप, फेसबुकलगायत सामाजिक सञ्जाल प्रयोग भएको, विभिन्न सामग्रीका स्क्रिनसट लिइएको र केही सन्देश मेटिएको भन्ने विषयमा उठेका प्रश्नहरूको जवाफ कसले दिने?’ पौडेलले लेखेका छन्।
उनले मोबाइलको नियन्त्रण र त्यसमा भएका भनिएका गतिविधिको छानबिनसँगै इनम सापकोटा र प्रधानमन्त्री तथा उनको सचिवालयबीचको सम्बन्धबारे पनि अनुसन्धान हुनुपर्ने बताएका छन्। सापकोटाको पहुँच र सम्पर्कबारे सार्वजनिक भइरहेका विवरणको निष्पक्ष अनुसन्धान नगरी घटनाको वास्तविकता बाहिर नआउने उनको तर्क छ।
गिरफ्तारीको चर्चाले बढाएको राजनीतिक तनाव
इनम सापकोटा प्रकरणमा गगन थापाको नाम जोडिएर गिरफ्तारीको चर्चा सुरु भएपछि घटनाले थप राजनीतिक रूप लिएको छ। कांग्रेस नेताहरूले महामन्त्री थापालाई पक्राउ गर्ने तयारी भइरहेको भन्ने चर्चालाई राजनीतिक प्रतिशोधसँग जोडेर प्रश्न उठाइरहेका छन्।
महामन्त्री पौडेलले पनि गिरफ्तारीको हल्ला चलाएर प्रधानमन्त्रीको सचिवालयमाथि उठेका प्रश्नबाट जनताको ध्यान अन्यत्र मोड्न खोजिएको आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार अनुसन्धानको नाममा राजनीतिक आक्रमण गर्नुको सट्टा घटनासँग सम्बन्धित सबै पक्षमाथि समान रूपमा छानबिन हुनुपर्छ।
यसअघि महामन्त्री थापाले पनि आफू इनम सापकोटा प्रकरणमा संलग्न नरहेको दाबी गर्दै आफूमाथि लागेका आरोपको खण्डन गरेका थिए। सापकोटासँग आफ्नो अनुचित चिनजान र व्यावसायिक भेटघाट नभएको बताउँदै उनले कुनै पनि प्रकारको निष्पक्ष अनुसन्धानको सामना गर्न आफू तयार रहेको बताएका थिए।
यसरी एकातिर महामन्त्री थापाको सम्भावित गिरफ्तारीको चर्चा र अर्कोतिर प्रधानमन्त्रीको सचिवालयमाथि उठेका प्रश्नले सत्तारूढ गठबन्धन र कांग्रेसभित्रको राजनीतिक वातावरणलाई थप पेचिलो बनाएको छ। तर यो विवाद राजनीतिक आरोप–प्रत्यारोपमा मात्र सीमित छैन। सापकोटाको मोबाइलबाट सार्वजनिक भएका विवरणले न्यायालय र प्रहरी प्रशासनको भूमिकामाथि समेत प्रश्न उठाएका छन्।
न्यायालयदेखि प्रहरी नेतृत्वसम्म फैलिएको विवाद
सापकोटाको मोबाइलमा विभिन्न उच्चपदस्थ व्यक्ति तथा न्यायिक क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूसँग सम्पर्क भएको विवरण सार्वजनिक भएपछि प्रकरणले न्यायालयसम्म प्रवेश पाएको थियो। पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा र सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँलसँग भएको भनिएको ह्वाट्सएप संवाद तथा सम्पर्कका समाचार सार्वजनिक भएपछि न्यायिक क्षेत्रको निष्पक्षता र संस्थागत मर्यादाबारे बहस सुरु भएको थियो।
यस विषयमा सर्वोच्च अदालतभित्रै छलफल भएको थियो भने नेपाल बार एसोसिएसन र सर्वोच्च बार एसोसिएसनले पनि घटनाको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने धारणा राखेका थिए। यसले सापकोटा प्रकरणलाई व्यक्तिगत सम्पर्क र आर्थिक अनुसन्धानभन्दा बाहिर पुर्याउँदै न्यायिक संस्थाको विश्वसनीयतासँग समेत जोडेको छ।
यहीबीच प्रहरी प्रशासनको नेतृत्वसँग जोडिएका घटनाक्रमले विवादलाई थप जटिल बनाएका छन्। नेपाल प्रहरीको सरुवा-बढुवा तथा प्रहरी नेतृत्वको भूमिकालाई लिएर सर्वोच्च अदालतमा परेका रिट र विवादले सरकार र प्रहरी नेतृत्वबीचको सम्बन्धबारे पनि प्रश्न उठाएको छ। प्रहरी प्रशासनमा भएका फेरबदललाई इनम प्रकरणसँग जोडेर हेरिए पनि ती निर्णयबीचको प्रत्यक्ष सम्बन्ध स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ।
बेनको भूमिकाबारे जवाफ खोजिँदै
न्यायालय र प्रहरी प्रशासनसमेत विवादमा तानिएका बेला प्रधानमन्त्रीका प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार बेनको भूमिकामाथि उठेको प्रश्नले राजनीतिक बहसको केन्द्र पाएको छ। विशेषगरी अनुसन्धानका लागि नियन्त्रणमा लिइएको मोबाइल फरेन्सिक परीक्षणअघि उनको निजी निवासमा पुगेको भन्ने विषयको स्पष्ट जवाफ खोजिएको छ।
बेनले यसअघि सापकोटाले प्रधानमन्त्री र उनको सचिवालयसँग निकट सम्बन्ध रहेको देखाउँदै विभिन्न काम तथा कारोबारमा आफ्नो पहुँच प्रयोग गर्ने गरेकोबारे चासो बढेको स्वीकार गरेका थिए।
तर मोबाइल दुई दिनसम्म आफ्नो निवासमा किन राखियो, त्यस अवधिमा कसको नियन्त्रणमा थियो र त्यसमा भएका भनिएका डिजिटल गतिविधिबारे भने प्रश्नहरू अझै कायम छन्। मोबाइलमा अनधिकृत पहुँच पुगेको हो वा डिजिटल प्रमाणमा कुनै परिवर्तन गरिएको हो भन्ने विषय प्राविधिक परीक्षण र निष्पक्ष अनुसन्धानबाट पुष्टि हुनुपर्ने देखिन्छ।
निष्पक्ष अनुसन्धानको माग
यही विषयलाई जोड्दै पौडेलले मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ का दफा ९२ र ९३ लगायत प्रमाण नष्ट गर्ने, कसुरदारलाई जोगाउने तथा अनुसन्धान प्रभावित पार्ने कार्यसँग सम्बन्धित कानुनी व्यवस्थाको स्मरण गराएका छन्। अनुसन्धानका क्रममा प्राप्त प्रमाणको सुरक्षा र विश्वसनीयता कायम राख्नु सम्बन्धित निकायको जिम्मेवारी भएको उनको भनाइ छ।
उनले गगन थापामाथि कारबाहीको चर्चा चलाउनुभन्दा पहिले प्रधानमन्त्रीको सचिवालय र मोबाइलको नियन्त्रणसँग सम्बन्धित प्रश्नहरूको जवाफ खोज्नुपर्ने बताएका छन्।
‘निष्पक्ष अनुसन्धान हुने हो भने जवाफदेही हुनुपर्ने गगन थापा हो कि बेन?’ पौडेलले प्रश्न गरेका छन्।
उनले गिरफ्तारीको हल्लाले आफूमाथि उठेका प्रश्न दबाउन नसकिने भन्दै सरकारलाई जवाफदेही हुन चुनौती दिएका छन्।
‘गिरफ्तारीको हल्लाले प्रश्न दबिँदैन। सत्ताको आडले सत्य लुक्दैन। हिम्मत छ भने पहिले आफूमाथि उठेका प्रश्नहरूको जवाफ देऊ,’ पौडेलले लेखेका छन्।
इनम सापकोटा प्रकरणमा सार्वजनिक भएका आरोप र विवरणको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ। तर मोबाइलको नियन्त्रण, फरेन्सिक परीक्षणअघि भएको भनिएको गतिविधि र प्रधानमन्त्रीको सचिवालयसँगको सम्बन्धबारे उठेका प्रश्नको जवाफ खोज्नु अब अनुसन्धानको महत्त्वपूर्ण पक्ष बनेको छ। राजनीतिक आरोप–प्रत्यारोपभन्दा माथि उठेर सम्बन्धित सबै व्यक्तिको भूमिका र डिजिटल प्रमाणको अवस्थाबारे निष्पक्ष छानबिन हुन सके मात्र यस प्रकरणको वास्तविकता बाहिर आउनेछ।
