- गोरखाको बूढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिकाका पैयू र बगरका ३५ घर तथा सल्लेरी बजार बगाएको छ।
- माथिल्लो क्षेत्रमा पहिरो खसेर नदी थुनिएपछि एक्कासि बहाव बढ्दा तटीय क्षेत्रका बजार, झोलुङ्गे पुल र भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको हो।
- हालसम्म मानवीय क्षतिको विवरण नआए पनि सुरक्षा निकायले उद्धार कार्य र क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन जारी राखेका छन्।
- प्रशासनले आरुघाटसम्मका तल्लो तटीय क्षेत्रमा बाढीको जोखिम रहेकाले स्थानीय बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन र सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको छ।
गोरखा । गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका भएर बग्ने बूढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएको आकस्मिक बाढीले उत्तरी गोरखाका विभिन्न बस्ती र बजारमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ । बाढीले पैयू र बगर गाउँका ३५ घर बगाएको स्थानीय प्रशासनले प्राप्त गरेको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ । सल्लेरी बजार बगाएको र जगत तथा माछीखोला बजारमा समेत ठूलो क्षति पुगेको स्थानीयले बताएका छन् ।
बाढीबाट भएको क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन भइरहेको छ । प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढीबाट मानवीय क्षति भएको पुष्टि भएको छैन । यद्यपि, प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा खोजीको अवस्था र सम्भावित मानवीय क्षतिबारे थप विवरण आउन बाँकी छ ।
चुमनुब्री गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष लक्ष्मी गुरुङका अनुसार आइतबार बिहान करिब ४ बजे बाढी बस्तीमा पसेपछि स्थानीय बासिन्दा सुरक्षित स्थानतर्फ लागेका थिए । दोभान, घट्टेखोला, जगत र सल्लेरी क्षेत्रमा व्यापक क्षति भएको उनले बताएकी छन् ।
स्थानीयका अनुसार बाढीले सल्लेरी बजारका संरचना बगाएको छ भने जगत बजारमा पनि ठूलो क्षति पुर्याएको छ । माछीखोला बजारमा समेत क्षति पुगेको छ । बाढीले केरौँजा जाने झोलुङ्गे पुल बगाएको विवरण पनि प्राप्त भएको छ । क्षतिग्रस्त घर, पसल, पुल तथा अन्य भौतिक संरचनाको यकिन संख्या भने सार्वजनिक भइसकेको छैन ।
नदी थुनिएपछि बाढी आएको प्रारम्भिक अनुमान
बाढी आउनुको कारणबारे प्रारम्भिक रूपमा माथिल्लो क्षेत्रमा पहिरो खसेर नदी वा सहायक खोला थुनिएको र पछि अवरोध खुलेपछि एक्कासि पानी बगेको आशंका गरिएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय गोरखाका अनुसार आइतबार बिहान ५ः३० बजे पहिरोका कारण बूढीगण्डकी नदी थुनिएको सूचना प्राप्त भएको थियो । त्यसपछि सिर्दिबास र चुम्चेत प्रहरी चौकीबाट प्रहरी टोली घटनास्थलतर्फ खटिएको थियो । नदी थुनिएको सूचना पाएपछि तटीय क्षेत्रमा रहेका प्रहरी इकाइ र स्थानीय बासिन्दालाई सचेत गराइएको थियो ।
प्रहरीका अनुसार बिहान ६ः१५ बजेदेखि थुनिएको स्थानबाट पानी बग्न थालेपछि ठूलो बाढी आएको थियो । बाढी लेदो, गेग्रान र ढुंगासहित आएको प्रारम्भिक विवरण छ ।
स्थानीयबाट प्राप्त विवरणमा चुमनुब्री गाउँपालिका–६ को छेकम्पार, चुम्चेत तथा आसपासका क्षेत्रमा पहिरो गएको उल्लेख छ । तर नदी थुनिएको यकिन स्थान र बाढी आउनुको प्राविधिक कारणबारे आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ । माथिल्लो क्षेत्रमा ठूलो वर्षा भएको विवरण नआएको अवस्थामा पहिरोले नदी वा सहायक खोलाको बहाव रोकेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
आरुघाटसम्म सतर्कता अपनाउन आग्रह
बूढीगण्डकीमा आएको बाढीले तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत क्षति पुर्याउन सक्ने जोखिम रहेकाले स्थानीय प्रशासनले नदी किनारका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय गोरखाका प्रहरी निरीक्षक आकाश कँडेलका अनुसार सिर्दिबास तथा धार्चे गाउँपालिकाका विभिन्न बस्तीमा जोखिम हुन सक्ने भएकाले स्थानीयलाई सतर्क गराइएको छ । खोर्लाबेँसी, माछीखोला, सोती, आर्खेत र आरुघाट क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा जान भनिएको छ ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले पनि बूढीगण्डकी नदीको तटीय क्षेत्रमा सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ । प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी निर्देशक डा. धर्मराज उप्रेतीका अनुसार सिर्दिबास, जगत, यारी, तातोपानी, माछीखोला, सोती, आरुखेत र आरुघाटसम्म बाढीको जोखिम हुन सक्छ ।
मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले पनि तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई मोबाइल सन्देश (एसएमएस) पठाएर सतर्क गराएको छ । महाशाखाका बाढीविज्ञ विनोद पराजुलीका अनुसार बाढी आरुघाटसम्म पुग्न करिब तीन घण्टा लाग्न सक्ने अनुमानका आधारमा तल्लो तटीय क्षेत्रमा सचेत गराइएको थियो । नदीको बहाव र अवस्थाअनुसार जोखिमको समय फरक पर्न सक्ने भएकाले उक्त अनुमानलाई निश्चित समय मान्न नसकिने अधिकारीहरूले बताएका छन् ।
उद्धारका लागि सुरक्षा निकाय परिचालन
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा क्षतिको विवरण संकलनका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल परिचालन गरिएको गृह मन्त्री सुधन गुरुङले बताएका छन् । घटनास्थलको अवस्था बुझ्न नेपाली सेनाको हेलिकप्टर परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको जानकारी पनि प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ ।
दुर्गम भौगोलिक अवस्था र सडक तथा पुलमा हुन सक्ने क्षतिका कारण प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार टोली पुग्न कठिनाइ हुन सक्छ । त्यसैले स्थानीय प्रशासनले सुरक्षा निकायसँग समन्वय गर्दै जोखिममा रहेका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने र क्षतिको विवरण संकलन गर्ने काम अघि बढाएको छ ।
बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको सल्लेरीस्थित निर्माणाधीन क्याम्प भवन बाढीले बगाएको विवरण पनि प्राप्त भएको छ । उक्त क्षेत्रमा रहेको बस्ती भने यसअघि नै सरकारले मुआब्जा दिएर हटाएको बताइएको छ ।
नदी किनारमा नजान प्रशासनको आग्रह
प्रहरीले बूढीगण्डकी नदीको किनार हुँदै त्रिशूली दोभानसम्मका बासिन्दा तथा यात्रुलाई नदी नजिक नजान र पानीको बहाव सामान्य नहुँदासम्म सुरक्षित उच्च स्थानमा बस्न आग्रह गरेको छ ।
नदी थुनिएको स्थानबाट पानी बग्न थालेपछि पनि माथिल्लो क्षेत्रमा पुनः अवरोध सिर्जना हुन सक्ने वा पानीको बहाव फेरि बढ्न सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राखेर सतर्कता अपनाउन भनिएको छ । नदीको बहाव घटेको देखिए पनि अवस्था पूर्ण रूपमा सुरक्षित भएको निष्कर्षमा नपुग्न प्रशासनले आग्रह गरेको छ ।
बाढीबाट भएको क्षतिको पूर्ण विवरण, प्रभावित परिवारको संख्या, विस्थापितको अवस्था र सम्भावित मानवीय क्षतिबारे सम्बन्धित निकायबाट थप विवरण आउन बाँकी छ । बाढीको वास्तविक कारण र प्रभावित क्षेत्रको अवस्थाबारे प्राविधिक तथा स्थलगत मूल्यांकनपछि थप स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
