- पार्टीभित्रका आन्तरिक मतभेद अन्त्य गरी पुराना अनुभवी नेता र नयाँ पुस्तालाई समेटेर पार्टी एकता बलियो बनाउन सुझाव दिइएको छ।
- जनताका आधारभूत समस्या जस्तै रोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्यलाई राजनीतिको केन्द्रमा राखी जनअपेक्षा अनुसार काम गर्न आग्रह गरिएको छ।
- पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास, आर्थिक पारदर्शिता र उम्मेदवार छनोटमा निष्पक्षता कायम गर्दै समावेशितालाई अर्थपूर्ण बनाउन जोड दिइएको छ।
- पद र शक्तिभन्दा माथि उठेर जनताको हितमा काम गर्दै लोकतन्त्रको रक्षाका लागि जिम्मेवार र पारदर्शी नेतृत्व प्रस्तुत गर्न अनुरोध गरिएको छ।
आदरणीय गगनकुमार थापाज्यू,
सादर नमस्कार।
तपाईंले नेपाली कांग्रेसको सभापतिको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभएको यस घडीमा मनमा आशा पनि छ, चिन्ता पनि। आशा यस अर्थमा कि पार्टीभित्र सुधारको नयाँ सुरुवात हुन सक्छ। चिन्ता यस अर्थमा कि कांग्रेसले अहिले सामना गरिरहेका चुनौती सामान्य छैनन्। पार्टीको एकता जोगाउनु, कार्यकर्ताको विश्वास कायम राख्नु, नयाँ पुस्ताको निराशा बुझ्नु र लोकतन्त्रप्रति जनताको भरोसा बलियो बनाउनु तपाईंका सामु रहेका महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हुन्।
यो पत्र तपाईंको आलोचना गर्न वा उपदेश दिन लेखिएको होइन। नेपाली कांग्रेससँग आफ्नो जीवन, संघर्ष र भावना जोड्ने मानिसको मनमा रहेका केही कुरा आत्मीयतापूर्वक राख्ने प्रयास हो। तपाईंको नेतृत्व सफल होस् र त्यसबाट पार्टीसँगै देशले पनि लाभ पाओस् भन्ने सद्भावले यी शब्द लेखिएका हुन्।
कांग्रेसलाई फुट्न नदिनुहोस्, मनहरू जोड्नुहोस्
नेपाली कांग्रेस धेरै मानिसको त्याग र संघर्षबाट बनेको पार्टी हो। कसैले आफ्नो जवानी यसका लागि खर्चेका छन्, कसैले कठिन समयमा संगठन जोगाएका छन्। धेरै कार्यकर्ताले पद वा व्यक्तिगत लाभको अपेक्षाभन्दा माथि उठेर पार्टीको झन्डा बोकेका छन्। उनीहरूका लागि कांग्रेस एउटा राजनीतिक संगठन मात्र होइन, जीवनको लामो यात्रासँग जोडिएको विश्वास पनि हो।
त्यसैले पार्टीभित्रको विवाद र विभाजनको सम्भावनाले उनीहरूलाई चिन्तित बनाउनु स्वाभाविक छ। वर्षौँसम्म जोगाएको पार्टी आफ्नै मतभेदका कारण कमजोर भएको देख्नु उनीहरूका लागि पीडादायी हुन्छ।
सभापतिज्यू, उनीहरूको भावनालाई बुझ्नुहोस्। पार्टीभित्र सबैको विचार एउटै नहुन सक्छ। तपाईंका निर्णयमा असहमति जनाउनेहरू पनि हुन्छन्। तर असहमति राख्ने मानिसलाई टाढा धकेलेर एकता कायम हुँदैन। उनीहरूको कुरा सुनेर, गुनासो बुझेर र साझा बाटो खोजेर मात्र विश्वासको वातावरण बनाउन सकिन्छ।
तपाईंलाई साथ दिनेहरू मात्र कांग्रेस होइनन्। तपाईंसँग असहमत हुनेहरू पनि यही पार्टीका सदस्य हुन्। सबैलाई सम्मानका साथ सहभागी गराउनुहोस्। पुराना नेताको अनुभवको कदर गर्नुहोस् र नयाँ पुस्तालाई जिम्मेवारी दिने बाटो खोल्नुहोस्। निर्णय गर्दा गुटगत निकटताभन्दा क्षमता, योगदान र पार्टीको हितलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।
नेतृत्वको शक्ति आफ्ना पक्षमा कति मानिस छन् भन्नेमा मात्र हुँदैन। फरक विचार राख्ने मानिसलाई पनि विश्वासमा लिन सक्ने क्षमतामा हुन्छ।
कांग्रेसलाई जोगाउनु भनेको यसको नाम र झन्डा जोगाउनु मात्र होइन; यससँग जोडिएका मानिसको विश्वास र उनीहरूले देखेको भविष्य पनि जोगाउनु हो।
जनताको दुःख बुझ्ने राजनीति गर्नुहोस्
कांग्रेसको इतिहास गौरवपूर्ण छ। नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा यसले खेलेको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ। तर इतिहासको सम्मान गर्दै वर्तमानका कमजोरी सुधार्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ। आजका नागरिकले कांग्रेसले विगतमा के गर्यो भन्ने मात्र होइन, अहिले उनीहरूको जीवनमा के परिवर्तन ल्याउन सक्छ भन्ने पनि हेर्छन्।
एउटा युवा देशमै काम गरेर परिवारसँग बस्न चाहन्छ। तर अवसर नपाउँदा विदेश जान बाध्य हुन्छ। उसको बाटो हेरेर बस्ने आमाबुबाको मनमा कति चिन्ता हुन्छ होला? एउटा अभिभावक आफ्ना छोराछोरीको भविष्य सुरक्षित होस् भन्ने चाहन्छ। बिरामीले उपचारका लागि ऋण खोज्न नपरोस् भन्ने चाहन्छ। किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य पाओस् र सामान्य नागरिकले सरकारी सेवा लिन कसैको सिफारिस खोज्न नपरोस् भन्ने चाहन्छ।
यी असाधारण माग होइनन्। मानिसले सम्मानपूर्वक बाँच्न खोज्दा गर्ने सामान्य अपेक्षा हुन्।
तर चुनावका बेला सुनिएका वाचा पूरा नहुँदा र नेताहरू जनताको समस्याभन्दा पद तथा शक्तिको खिचातानीमा बढी व्यस्त देखिँदा निराशा बढ्छ। नयाँ पुस्ताले उठाएका प्रश्नलाई पनि यही सन्दर्भमा बुझ्नुपर्छ। उनीहरूलाई आलोचना गरेर वा सम्झाएर मात्र पुग्दैन। उनीहरू किन निराश छन्, किन देश छोड्न चाहन्छन् र किन पुरानो राजनीतिक शैलीप्रति प्रश्न उठाइरहेका छन् भन्ने कुरा सुन्नुपर्छ।
सभापतिज्यू, जनताको भरोसा फर्काउने हो भने उनीहरूका समस्यालाई राजनीतिको केन्द्रमा राख्नुहोस्। रोजगारीका अवसर बढाउने, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा सहज बनाउने, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने र सरकारी निकायलाई जवाफदेही बनाउने विषयमा स्पष्ट योजना ल्याउनुहोस्।
सबै समस्या एकै दिन समाधान गर्न सकिँदैन। तर जनताको कुरा सुनिएको छ र समाधानका लागि इमानदार प्रयास भइरहेको छ भन्ने विश्वास जगाउन सकिन्छ। त्यसका लागि ठूला भाषणभन्दा निरन्तर काम, स्पष्ट निर्णय र आफ्नो जिम्मेवारी स्वीकार गर्ने साहस आवश्यक छ।
जनताको मन जित्न उनीहरूका दुःख बुझ्नुपर्छ। उनीहरूको आशालाई वाचामा होइन, व्यवहारमा ठाउँ दिनुपर्छ।
लोकतन्त्रको रक्षा आफ्नै व्यवहारबाट सुरु गर्नुहोस्
लोकतन्त्र चुनावमा मत हाल्ने अधिकारमा मात्र सीमित छैन। नागरिकले अन्यायविरुद्ध आवाज उठाउन पाउनु, अदालत स्वतन्त्र हुनु, संसद्ले सरकारलाई प्रश्न गर्न सक्नु र सञ्चारमाध्यमले निर्भय भएर काम गर्न पाउनु पनि लोकतन्त्रका आधार हुन्। नागरिकले आफ्नो विचार राख्दा डराउनुपर्ने अवस्था हुनु हुँदैन।
यी मूल्यको रक्षा गर्ने जिम्मेवारी कांग्रेसको पनि हो। तर त्यसका लागि पार्टीभित्रै लोकतान्त्रिक अभ्यास हुनुपर्छ।
पार्टीका निर्णय कसरी हुन्छन्? उम्मेदवार छनोटमा कति निष्पक्षता छ? कार्यकर्ताले नेतृत्वलाई प्रश्न गर्न पाउँछन् कि पाउँदैनन्? आर्थिक स्रोत र खर्चबारे सदस्यले जानकारी पाउँछन् कि पाउँदैनन्? यी प्रश्नको जवाफ पार्टीले आफ्नै व्यवहारबाट दिन सक्नुपर्छ।
जिम्मेवारी पाएका व्यक्तिले कामको जवाफ दिनुपर्छ। उम्मेदवार छनोट गर्दा गुटगत सम्बन्ध वा आर्थिक प्रभावभन्दा क्षमता, इमानदारी र जनतासँगको सम्बन्धलाई महत्त्व दिनुपर्छ। पार्टीको आर्थिक कारोबार पारदर्शी हुनुपर्छ। सार्वजनिक जिम्मेवारीमा रहेका नेताले निजी स्वार्थ र सार्वजनिक दायित्वबीच स्पष्ट सीमा कायम गर्नुपर्छ।
महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, थारू, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र अन्य कम प्रतिनिधित्व भएका समुदायलाई निर्णय गर्ने ठाउँमा अर्थपूर्ण सहभागिता दिनु पनि आवश्यक छ। समावेशिता नाम र संख्यामा मात्र सीमित हुनु हुँदैन।
पुराना नेताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको सोचलाई एकअर्काको प्रतिस्पर्धी नबनाई सहकार्यको वातावरण बनाउन सकिन्छ। विगतको योगदानको सम्मान गर्दै नयाँ पुस्तालाई अवसर दिन सकियो भने पार्टीले आफ्नो अनुभव पनि जोगाउँछ र नयाँ ऊर्जा पनि पाउँछ।
यी परिवर्तन सहज नहुन सक्छन्। तर पार्टी सुधार्ने जिम्मेवारी लिएको नेतृत्वले कठिन विषयमा पनि स्पष्ट निर्णय गर्न सक्नुपर्छ। लोकतन्त्रको पक्षमा बोल्ने पार्टीले आफ्नै व्यवहारबाट त्यसको उदाहरण प्रस्तुत गर्नुपर्छ।
सत्ता होस् वा प्रतिपक्ष, जनताको पक्षमा उभिनुहोस्
राजनीतिमा सत्ता परिवर्तन भइरहन्छ, तर जनताका समस्या रहिरहन्छन्। त्यसैले कांग्रेसले सरकारमा हुँदा होस् वा प्रतिपक्षमा, जनताको हितलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।
सरकारले राम्रो काम गर्छ भने समर्थन गर्नुपर्छ। गलत निर्णय गर्छ भने तथ्य र प्रमाणका आधारमा प्रश्न उठाउनुपर्छ। भ्रष्टाचार र अनियमितताविरुद्ध आवाज उठाउनु आवश्यक छ, तर विरोधसँगै समाधानका विकल्प पनि दिनुपर्छ।
कांग्रेसले आफ्नै विगतका कमजोरीबारे पनि खुलेर समीक्षा गर्न सक्नुपर्छ। अरूलाई जवाफदेही हुन आग्रह गर्ने पार्टीले आफ्ना नेता र प्रतिनिधिलाई पनि प्रश्न गर्न सक्नुपर्छ। गल्ती स्वीकार्नु कमजोरी मात्र होइन; त्यसबाट सिकेर सुधार गर्नु जिम्मेवार नेतृत्वको परिचय पनि हो।
राजनीतिक दलप्रति जनताको विश्वास बढाउन अरूलाई दोष दिनुभन्दा आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। कांग्रेसले यही संस्कार विकास गर्न सक्यो भने त्यसको लाभ पार्टीलाई मात्र होइन, लोकतान्त्रिक व्यवस्थालाई पनि पुग्नेछ।
तपाईंको नेतृत्वले कस्तो विरासत छोड्नेछ?
सभापतिज्यू, नेतृत्वको समय सीमित हुन्छ। एक दिन हरेक व्यक्तिले आफ्नो जिम्मेवारी अर्को पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नुपर्छ। त्यसैले नेतृत्वको महत्त्व पदमा कति समय रहियो भन्नेमा मात्र हुँदैन; आफूले कस्तो संस्था निर्माण गरियो र पछि आउने पुस्ताका लागि कस्तो बाटो छोडियो भन्नेमा पनि हुन्छ।
तपाईंले पार्टीभित्र विश्वासको वातावरण बनाउन सक्नुभयो, निर्णय प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउनुभयो र जनताको समस्यालाई प्राथमिकतामा राख्नुभयो भने त्यसको अर्थ दीर्घकालसम्म रहनेछ। आफ्नो कामको समीक्षा गर्ने, गल्ती भए सच्याउने र प्रगति जनतासमक्ष राख्ने संस्कार बसाल्नुभयो भने कार्यकर्ता र नागरिक दुवैले त्यसको मूल्य बुझ्नेछन्।
तपाईंले सबैलाई खुसी पार्न सक्नुहुन्न। सबै समस्या समाधान गर्न पनि सक्नुहुन्न। तर सबैको कुरा सुन्न, फरक विचारको सम्मान गर्न र देश तथा जनताको हितमा निर्णय लिन सक्नुहुन्छ।
तपाईंको सफलता आलोचकहरू चुप लाग्नुमा होइन, उनीहरूले पनि सम्मानपूर्वक आफ्नो विचार राख्न पाउनुमा हो। व्यक्तिगत लोकप्रियतामा मात्र होइन, तपाईंको नेतृत्वपछि पनि चलिरहने बलियो र जिम्मेवार संस्था निर्माण गर्न सक्नुमा हो।
अन्तिममा, मनैदेखि एउटा आग्रह
गगनकुमार थापाज्यू,
कांग्रेससँग जोडिएका धेरै मानिसको मनमा आज एउटा साझा चाहना छ—पार्टी एकताबद्ध रहोस्, यसको पुरानो योगदानको सम्मान होस् र नयाँ पुस्ताले पनि यसमा आफ्नो भविष्य देख्न सकोस्। लोकतन्त्रप्रति विश्वास गर्ने नागरिकको चाहना पनि त्यही हो कि राजनीतिक दलहरू आफ्ना स्वार्थभन्दा माथि उठेर जनताको जीवन सुधार्न लागून्।
कृपया पार्टीभित्रको असन्तुष्टिलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्। फरक विचार राख्नेहरूलाई टाढा नपुर्याउनुहोस्। आफ्नो वरिपरिका मानिसको कुरा मात्र होइन, तपाईंसँग असहमत भएकाहरूको आवाज पनि सुन्नुहोस्। कहिलेकाहीँ आलोचनाभित्र पनि सुधारको महत्त्वपूर्ण सुझाव लुकेको हुन्छ।
कांग्रेसलाई फुट्नबाट जोगाउनुहोस्, तर सुधारको बाटो बन्द गरेर होइन। एकता कायम गर्नुहोस्, तर असहमतिलाई दबाएर होइन। लोकतन्त्रको रक्षा गर्नुहोस्, तर नारामा सीमित राखेर होइन। जनताको भरोसा जित्नुहोस्, तर वाचा गरेर मात्र होइन, जिम्मेवारी पूरा गरेर।
पार्टीका लागि जीवन बिताएका कार्यकर्ताले आफ्नो योगदानको सम्मान भएको महसुस गर्न सकून्। देशमै भविष्य खोजिरहेका युवाले आशा गर्न सकून्। सामान्य नागरिकले आफ्नो आवाज सुनिन्छ र राज्यले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्छ भन्ने विश्वास गर्न सकून्।
कांग्रेसको इतिहासमा धेरै संघर्षका कथा छन्। अब यसले एकता, सुधार र जनताको भरोसा फर्काउने कथा पनि लेख्न सकोस्। तपाईंको नेतृत्वले पार्टीलाई आफ्नै मतभेदमा अल्झिनबाट बचाउँदै देशको आवश्यकताप्रति अझ जिम्मेवार बनाउन सकोस्।
सभापतिज्यू, कांग्रेसलाई केवल एउटा पार्टीका रूपमा होइन, मानिसहरूको विश्वासका रूपमा जोगाउनुहोस्। पदका कारण मानिसलाई नजिक राख्ने होइन, आत्मीयता र सम्मानका कारण जोड्ने प्रयास गर्नुहोस्। देशको लोकतान्त्रिक भविष्य र जनताको आशालाई आफ्नो नेतृत्वको केन्द्रमा राख्नुहोस्।
तपाईंका निर्णयले पार्टीभित्र विश्वास बढाओस्, राजनीतिप्रति निराश भएकाहरूलाई फेरि सोच्ने आधार मिलोस् र लोकतन्त्रप्रति जनताको भरोसा बलियो बनोस् भन्ने हार्दिक शुभकामना।
सादर तथा शुभेच्छासहित,
